Deprem Riski Yüksek Binalarda Ne Yapmalı? Adım Adım 2026 Rehberi

Binanız Deprem Riski Taşıyor Mu?

Türkiye'nin yaklaşık %70'i 1. ve 2. derece deprem bölgesinde yer almaktadır. Bu gerçek, özellikle 1980 öncesi inşa edilmiş, yönetmeliklerin yetersiz kaldığı dönemde yapılmış binaları ciddi şekilde tehdit altına sokmaktadır.

Peki binanız riskli mi? Ve riskli çıkarsa ne yapmalısınız?

1. Adım: Binanızın Riskini Değerlendirin

Aşağıdaki kriterlerin birkaçı binanız için geçerliyse, riskli yapı tespiti başlatmayı düşünmelisiniz:

Yüksek Risk Göstergeleri

İnşaat yılı 1980 öncesi: O dönemde deprem yönetmelikleri bugünkü kadar sıkı değildi
1999 depreminden etkilendi: Bölgenizdeki binalar titreşimsel hasar görmüş olabilir
Zemin sorunları: Zemin sıvılaşması (liquefaction) riski olan bölgelerdeyseniz
Görünür çatlaklar: Duvar ve kolonlarda diyagonal veya yatay çatlaklar
Yumuşak kat: Zemin kat tamamen ticari amaçlı açık bırakılmış binalar
Paspayı eksikliği: Beton döküm kalitesi düşük, donatı çıkıntıları mevcut
Bodrum kat sorunları: Su baskını ve çatlak

Düşük-Orta Risk Göstergeleri

1990-2000 arası inşaat, bölgede deprem geçmişi az
Görünürde hasar yok, zemin analizi yapılmamış
İmar affıyla kayıt altına alınmış yapı

2. Adım: Riskli Yapı Tespiti Başvurusu

Kimler Başvurabilir?

Binada oturan ya da bina üzerinde tapuya kayıtlı tek bir kat maliki bile başvuru yapabilir. Apartman yönetimi veya komşuların onayına gerek yoktur.

Nasıl Başvurulur?

1. Bakanlık Lisanslı Firmayı Bulun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın web sitesinden ilinizdeki lisanslı tespit firmalarını listeleyebilirsiniz.

2. Gerekli Belgeler

Tapu fotokopisi
Nüfus cüzdanı fotokopisi
Başvuru dilekçesi (firma size verir)

3. Tespit Süreci

Firma binaya gelir, numune alır (karot)
Zemin ve beton dayanım testleri yapılır
Yapısal hesaplama raporu hazırlanır
15 iş günü içinde sonuç açıklanır

4. Sonuç Bina riskli çıkarsa Tapu ve Kadastro Müdürlüğü'ne bildirim yapılır. Tapuya "Riskli Yapı" şerhi işlenir.

3. Adım: İtiraz veya Kabul

Sonucu Kabul Ederseniz

Riskli yapı kararını kabul ederek sürece devam etmek, en hızlı yoldur. Bu aşamada:

Kat maliklerinin en az %51'i toplanarak müteahhit seçimi yapılır
Kira yardımı ve kredi başvuruları açılır
Yıkım süreci başlar

Sonuca İtiraz Ederseniz

Bildirimi alan bina sakinleri, 15 gün içinde Bakanlığa itiraz edebilir. İtiraz halinde Bakanlık ikinci bir tespit ekibi gönderir. Bu süreç 21 gün alabilir.

4. Adım: %51 Çoğunluk ile Müteahhit Seçimi

Riskli yapı tescilinden sonra binadaki kat maliklerinin arsa payı toplamı olarak %51'i bir karara varmalıdır.

Hangi Kararlar Alınır?

Hangi müteahhitle çalışılacağı
Kat karşılığı oranı (örn: %40 müteahhit, %60 mal sahipleri)
Geçici konut veya kira yardımı tercihinin bildirimi

%51 Sağlanamazsa Ne Olur?

Anlaşma sağlanamayan durumlarda Bakanlık araya girer ve bağımsız bölümleri satışa çıkarabilir. Bu süreç hem zaman alıcı hem de sizi zor duruma düşürebilir. Bu nedenle müzakere sürecini profesyonelce yönetmek önemlidir.

5. Adım: Kira Yardımı Başvurusu

Müteahhit anlaşması imzalandıktan sonra, yıkımdan önce kira yardımı başvurusu yapılmalıdır.

Başvuru İçin Gerekli Belgeler

Riskli yapı tescil belgesi
Müteahhit ile imzalanan sözleşme
Tapu fotokopisi
Kimlik fotokopisi
İkametgah belgesi

Kira yardımı başladığında aylık ödemeler banka hesabınıza aktarılmaktadır. Süre, inşaatın tamamlanmasına kadar devam eder.

6. Adım: Kredi Başvurusu

Yeni yapımda ek finansmana ihtiyaç duyuyorsanız:

Vakıflar Bankası, Ziraat Bankası veya Halkbank'a başvurabilirsiniz
Maksimum limit: İstanbul, Ankara, İzmir'de 5.000.000 TL (2026)
Geri ödeme süresi: 10-20 yıl
Ödeme biçimi: Aylık taksitler

Kredi hesaplamak için hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz.

7. Adım: Yıkım ve İnşaat Süreci

Yıkım

Yıkım öncesinde:

Sayaçların (elektrik, doğalgaz, su) kapatılması
Taşınma
Değerli eşyaların güvenli depolanması

Yıkım işlemi genellikle 1-5 gün sürer ve müteahhit tarafından organize edilir.

İnşaat Süresi

Ortalama inşaat süresi şu faktörlere bağlıdır:

Bina kat sayısı (5 kat: ~18 ay, 10 kat: ~24-30 ay)
Müteahhit kapasitesi
İzin ve ruhsat süreçleri
Mevsim koşulları

Teslim Alma

Bina tamamlandığında "Ev Teslim Alma Rehberi"ne göre kontrol listesi yapmanız önerilir. Ayıplı işlerin teslimde tespit edilmesi çok daha kolaydır.

Özet: Adım Adım Süreç

| Adım | İşlem | Süre | |---|---|---| | 1 | Riskli yapı başvurusu | 1 gün | | 2 | Tespit raporu | 15 iş günü | | 3 | Tescil ve bildirim | 5 iş günü | | 4 | Müteahhit seçimi (%51) | 1-3 ay | | 5 | Kira yardımı başvurusu | 1-2 hafta | | 6 | Yıkım | 1-5 gün | | 7 | İnşaat | 18-30 ay | | 8 | Teslim | 1 gün |

Yardım Alın

Süreçle ilgili her aşama için rehber makalelerimiz mevcuttur. İlinize özel zemin riski ve müteahhit bilgilerine ulaşmak için il sayfanızı ziyaret edebilirsiniz.