Mardin Artuklu Kentsel Dönüşüm Rehberi 2026
TarihiGüncelleme: · Kentsel Dönüşüm Hub
Artuklu Kentsel Dönüşüm: Öne Çıkanlar
- Mardin Artuklu kentsel dönüşüm risk durumu: Tarihi ve Kentsel Sit (Silüet Bozulması ve Kaçak Yapı)
- Dönüşümde öncelikli mahalleler: Tarihi Mardin (Şar, Teker, Savurkapı), Yenişehir, 13 Mart, Nur, İstasyon.
- Öne çıkan yerel sorun: Tarihi Dokudaki Beton Binalar: Mezopotamya ovasına bakan eşsiz manzarayı ve tarihi silüeti bozan kaçak/çarpık tuğla-beton binaların varlığı.
- Önerilen çözüm: Bakanlık Silüet Kamulaştırması: Kentsel sit alanı ilan edilen bölgelerdeki kaçak beton yapıların devletçe tespit edilip hızla bedeli ödenerek tasfiye edilmesi.
Tarihi ve Kentsel Sit (Silüet Bozulması ve Kaçak Yapı)
Binanız için ücretsiz mimari danışmanlık
İlk görüşme ücretsiz · En geç 1 iş günü içinde dönüş
Artuklu Kentsel Dönüşüm Süreci Nasıl İlerliyor?
Artuklu, Eski Mardin (Tarihi doku) ve Yenişehir olarak iki ayrı dünyaya bölünmüştür. Eski Mardin (Şar, Teker mahalleleri), devasa bir kaya kütlesi üzerine teraslar halinde dizilmiş sarı kalker taşından evlerden oluşur. Burada kentsel dönüşüm, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TOKİ işbirliğiyle yürütülen bir 'Silüet Temizliği'dir. 1970'lerden sonra tarihi dokunun içine sızmış, taştan evlerin üzerine kaçak kat çıkılmış tuğla veya sıvalı betonarme binalar tek tek tespit edilip, rayiç bedelleri ödenerek kamulaştırılmakta ve yıkılmaktadır. Yıkım işlemleri, dar merdivenli sokaklara iş makinesi giremediği için 'el yordamıyla' ve 'hiltilerle' (titreşim verip alttaki tarihi yapıya zarar vermemek için) çok büyük bir titizlikle yapılmaktadır. Beton binaları yıkılan hak sahiplerine, Yenişehir bölgesinde TOKİ tarafından yapılan konutlar tahsis edilmektedir. Diğer yanda Yenişehir (13 Mart, İstasyon) bölgesinde ise, ova yönüne doğru genişleyen alanda klasik kentleşme sorunları (1990 yapımı eski kooperatif binalarının malzeme yorgunluğu) mevcuttur. Ancak Mardin'de arsa fiyatlarının nispeten uygun olması, müteahhitlerin kat karşılığı kentsel dönüşümde yüksek kâr marjı bulamamasına ve projelerin ağırdan alınmasına neden olmaktadır.
Artuklu Kentsel Dönüşüme Giren Mahalleler
⚠️ Kentsel Dönüşümde Yerel Sorunlar Neler?
- Tarihi Dokudaki Beton Binalar: Mezopotamya ovasına bakan eşsiz manzarayı ve tarihi silüeti bozan kaçak/çarpık tuğla-beton binaların varlığı.
- El Yordamıyla Yıkım Maliyeti: Sit alanında, tarihi binalara yapışık ucube binaların iş makinesi kullanılamadan aylarca süren insan gücüyle yıkımının getirdiği masraf.
- Restorasyon Bürokrasisi: Eski taş evini restore etmek isteyen halkın, Anıtlar Kurulu projeleri ve özel Mardin taşı (kalker) ustası bulma maliyetleri altında ezilmesi.
✅ Hangi Çözümler ve Destekler Öneriliyor?
- Bakanlık Silüet Kamulaştırması: Kentsel sit alanı ilan edilen bölgelerdeki kaçak beton yapıların devletçe tespit edilip hızla bedeli ödenerek tasfiye edilmesi.
- Restorasyon Hibeleri (Koruma Fonu): Tescilli Mardin evlerini korumak için Valilik ve Kültür Bakanlığı'nın sağladığı %100'e varan proje ve uygulama hibeleri.
- Yenişehir'e Nüfus Aktarımı: Eski Mardin'den tahliye edilen nüfusun, altyapısı sağlam, geniş yollu ve yatay mimarili Yeni Mardin (TOKİ) bölgelerine yerleştirilmesi.
Sıkça Sorulan Sorular
Eski Mardin'de tarihi evimin üzerine eskiden tuğladan bir kat çıkılmış, devlet burayı zorla yıkar mı?
Evet, kesinlikle yıkar. Mardin Kentsel Sit Alanı Koruma İmar Planı'na göre tarihi taş yapıların üzerine veya yanına sonradan eklenmiş betonarme, tuğla, briket gibi silüeti bozan (muhdes) yapılar 'kaçak' statüsündedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Valilik, kentsel dönüşüm/silüet temizliği projesi kapsamında bu katı kamulaştırma kararı alarak yıkar. Ancak altındaki tarihi taş evinize dokunulmaz, aksine restorasyonu için destek sağlanır.
Yenişehir 13 Mart mahallesinde 30 yıllık binamızı yıkıp yenilemek istiyoruz, kentsel dönüşüm kredisi çıkar mı?
Evet, çıkar. Mardin 3. derece deprem bölgesi olsa dahi, 6306 sayılı kanun kapsamında binanız ekonomik ömrünü tamamlamış, betonu korozyona uğramış veya statik olarak yetersizse (bunu Karot testi ile kanıtladığınızda) 'Riskli Yapı' sayılır. Bu rapor onaylandıktan sonra tıpkı birinci derece deprem bölgelerindeki gibi harç muafiyeti, KDV indirimi ve faiz destekli Kentsel Dönüşüm Kredisi imkanlarından yararlanabilirsiniz.
Mardin Artuklu için Mimari Danışman Desteği
Bölgenizdeki zemin riskleri ve kentsel dönüşüm sürecini uzman ekibimizle değerlendirin. İlk görüşme ücretsizdir.