Bolu Kentsel Dönüşüm, KAF Zonu ve 1999 Deprem Yorgunu Binalar

Çok Yüksek (Fay Hattı ve Yapı Yorgunluğu)

Bolu Merkez ilçesi, ovanın ortasında ve doğrudan fay hattının etki alanında yer almaktadır. Sağlık, Sümer ve Beşkavaklar gibi şehrin köklü mahallelerinde bulunan 30-40 yıllık binalar, mevcut deprem yönetmeliklerinin (2018 TDY) çok uzağındadır. Bu mahallelerde kentsel dönüşüm sürecine giren binalarda yapılan karot testlerinde, beton basınç dayanımlarının C10-C15 gibi kritik derecede düşük seviyelerde olduğu sıkça görülmektedir. Merkez ilçedeki en büyük tıkanıklık, mevcut imar planlarındaki sıkı kat sınırlarıdır. 10 daireli eski bir binanın yıkılıp yerine yine en fazla 10 daireli bir bina yapılabilmesi, arsa sahiplerinin müteahhitlere verecek 'fazladan' bir dairesi olmaması anlamına gelir. Bu durumda vatandaş, müteahhide inşaat maliyetini ve kâr payını nakit olarak ödemek zorundadır. Artan inşaat maliyetleri sebebiyle birçok hak sahibi, devletin 2026 kentsel dönüşüm kredilerini kullansa dahi bu farkı ödemekte zorlanmaktadır. Çözüm olarak, birden fazla parselin birleşerek ada bazlı dönüşüm yapması ve zemin katların ticari alana çevrilerek maliyetin finanse edilmesi modeli teşvik edilmektedir. Ayrıca, şehrin kuzeyinde daha sağlam zeminli yamaçlara kurulan 'Kalıcı Konutlar' bölgesindeki yaşam standardının, şehir merkezindeki dönüşüm projelerine model olması hedeflenmektedir.

Yüksek Risk – Dörtdivan, Bolu ilinde Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun ana koluna yakın konumlanan yüksek sismik riskli bir ilçedir. 1999 Düzce ve 1957 Bolu depremleri bölgeyi etkilemiştir. Gerede Çayı havzasındaki alüvyon zemin sıvılaşma riski taşımaktadır.

Dörtdivan, Bolu iline bağlı Gerede Çayı havzasında Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun ana koluna yakın konumlanan küçük bir tarım ilçesidir. Bölge, 1944, 1957 ve 1999 yıllarındaki büyük depremlerin etkisini hissetmiştir. Gerede Çayı alüvyon tabanı zemin büyütmesi ve sıvılaşma riski barındırmaktadır. Mevcut yapı stoku büyük ölçüde 1960-1990 dönemine ait yığma yapılardan oluşmaktadır. İlçenin Bolu-Ankara TEM otoyoluna yakınlığı ulaşım avantajı sağlamakta; bu durum yenileme maliyetini görece düşürmektedir. Devlet destekli bireysel güçlendirme uygulamaları bu ilçe için en uygun modeli temsil etmektedir.

Yüksek Risk – Gerede, Bolu ilinde Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun ana koluna yakın konumlanan ve tarihsel olarak büyük depremlerle sarsılmış kritik bir ilçedir. 1944 Bolu-Gerede depremi (7.3 büyüklük) tarihin en yıkıcı Türkiye depremlerinden biridir ve ilçeyi harabeye çevirmiştir. Gerede Çayı alüvyon ovası zemin sıvılaşma riskini yoğunlaştırmaktadır.

Gerede, Bolu iline bağlı ve 1944'te yaşanan 7.3 büyüklüğündeki depremle hafızalara kazınan tarihi bir ilçedir. O depremin ardından büyük bölümü yeniden inşa edilen ilçe, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun ana koluna yakın konumunu korumaktadır. 1999 Düzce depremi de Gerede'yi etkilemiş; bazı yapılarda ek hasar meydana gelmiştir. Gerede Çayı'nın oluşturduğu geniş alüvyon ova tabanı zemin büyütmesi ve sıvılaşma riski barındırmaktadır. İlçede 1944-1970 döneminde inşa edilen yapılar o dönemin yetersiz deprem standartlarını yansıtmaktadır. Bolu-Ankara TEM otoyolunun Gerede'den geçmesi ulaşım kolaylığı sağlamakta; bu avantaj kentsel dönüşüm maliyetlerini kısmen düşürmektedir.

Orta-Yüksek Risk – Göynük, Bolu ilinde Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun batı uzantılarına yakın konumlanan tarihi bir ilçedir. 1999 Düzce ve önceki depremlerin dolaylı etkileri bölgede hissedilmiştir. Tarihi ahşap konakların yıpranması deprem güvenliği sorunuyla birleşmektedir.

Göynük, Bolu iline bağlı Anadolu Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait tarihi yapılarıyla öne çıkan özgün bir ilçedir. Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun batı uzantılarının yakınında olan bölge, orta-yüksek sismik risk altındadır. Tarihi ilçe merkezindeki ahşap çatılı konaklar ve geleneksel yapılar, hem yıpranma hem de deprem güvenliği açısından değerlendirme gerektirmektedir. 1999 Düzce ve Kocaeli depremlerinin etkileri Göynük'te de hissedilmiştir. Tarihi dokuyu koruma ile deprem güvenliğini artırma arasındaki denge, Göynük kentsel dönüşüm planlamasının temel zorlukları arasındadır. İlçenin ekoturizm ve kültür turizmi potansiyeli güçlüdür.

Yüksek Risk – Kıbrıscık, Bolu ilinde Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun ana koluna çok yakın konumlanan küçük bir ilçedir. Tarihsel sismik aktivite yoğundur; 1944 Bolu ve 1999 Düzce depremleri bölgeyi derinden etkilemiştir. Mevcut yapı stoku depreme karşı güçlendirme ihtiyacı taşımaktadır.

Kıbrıscık, Bolu iline bağlı Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun ana koluna yakın konumlanan çok küçük bir ilçedir. 1944 Bolu-Gerede ve 1999 Düzce depremi bu bölgeyi de derinden etkilemiştir. Kıbrıscık Çayı vadisindeki alüvyon zemin sismik büyütme riski barındırmaktadır. Mevcut yapı stoğu büyük ölçüde 1960-1990 dönemine ait yığma yapılardan oluşmaktadır. Çok düşük nüfusu ve kırsal ekonomisi nedeniyle bu ilçede bireysel güçlendirme modeli toplu projelere kıyasla daha uygun görünmektedir.

Orta-Yüksek Risk – Mengen, Bolu iline bağlı Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun yakın etkisindeki bir ilçedir. 1999 Düzce ve 1944 Bolu depremleri bölgeyi etkilemiştir. Mevcut yığma yapı stoğu güçlendirme gerektirmekte; Mengen Çayı alüvyon tabanı orta düzey sismik büyütme riski taşımaktadır.

Mengen, Bolu iline bağlı ve Türk aşçılık kültürünün simgesi olan 'Mengen Aşçıları' geleneğiyle tanınan ilçedir. Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun etki alanında yer alan Mengen, tarihsel sismik aktivite açısından orta-yüksek riskli konumdadır. 1999 Düzce ve 1944 Bolu depremleri ilçeyi dolaylı biçimde etkilemiştir. Mengen Çayı'nın oluşturduğu alüvyon vadi tabanı zemin büyütmesi riski barındırmaktadır. İlçe merkezinde 1960-1990 dönemine ait yığma yapılar yaygındır. Ekoturizm ve yemek kültürü potansiyeli olan Mengen'de kentsel dönüşüm sürecinde bu ekonomik potansiyeli destekleyecek sağlıklı yapılaşma önceliklidir.

Orta-Yüksek Risk – Mudurnu, Bolu iline bağlı Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun yakın etkisindeki tarihi bir ilçedir. 1999 Düzce depremi Mudurnu'yu da etkilemiştir. Tarihi Osmanlı dönemi ahşap yapılar yıpranmış olup depreme karşı zayıftır. Mudurnu Çayı alüvyon vadisi sismik büyütme riski barındırmaktadır.

Mudurnu, Bolu iline bağlı, Osmanlı dönemi ahşap evleri ve tarihi dokusuyla öne çıkan küçük bir turizm ilçesidir. Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun etki alanındaki bölge, orta-yüksek sismik risk altındadır. 1999 Düzce depremi Mudurnu'da da yapısal hasara yol açmıştır. Tarihi Osmanlı ahşap konakları hem yıpranma hem de depreme karşı zayıflık açısından değerlendirme gerektirmektedir. Mudurnu Çayı vadisinin alüvyon zemin tabanı sismik büyütme riski barındırmaktadır. İlçenin tarihi dokusu UNESCO'nun dikkat çektiği alanlar arasında yer almaktadır. Kentsel dönüşümde koruma ile deprem güvenliğinin dengelenmesi kritik önem taşımaktadır.

Yüksek Risk – Seben, Bolu ilinde Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun ana koluna yakın konumlanan küçük bir ilçedir. 1944 Bolu-Gerede depremi bölgeyi etkilemiş; tarihsel sismik aktivite yoğundur. Mevcut yığma yapı stoku depreme karşı yetersizdir.

Seben, Bolu iline bağlı Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun ana koluna yakın küçük bir ilçedir. 1944 Bolu-Gerede depremi bölgenin sismik aktivite tarihindeki en önemli olaylar arasındadır. İlçe merkezindeki yapılar büyük ölçüde 1960-1990 dönemine ait yığma ve briket yapılardan oluşmaktadır. Seben Barajı bölgede yatırım ve turizm potansiyeli yaratmaktadır. Küçük ölçekli ilçede bireysel güçlendirme uygulamaları en uygun kentsel dönüşüm modelini temsil etmektedir. Kuzey Anadolu Fay Zonu'na yakın konumu nedeniyle yeni yapılaşmada en güncel deprem yönetmeliklerine uyum zorunlu görünmektedir.

Yüksek Risk – Yeniçağa, Bolu iline bağlı Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun ana koluna yakın konumlanan ilçedir. Yeniçağa Gölü çevresindeki alüvyon zemin sismik büyütme ve sıvılaşma riski taşımaktadır. 1999 Düzce depremi bölgeyi etkileyen önemli sismik olaylardan biridir.

Yeniçağa, Bolu iline bağlı Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun ana koluna yakın, Yeniçağa Gölü kıyısında konumlanan bir ilçedir. Bölge, 1944 Bolu-Gerede ve 1999 Düzce depremlerinden etkilenmiştir. Yeniçağa Gölü çevresindeki alüvyon ve göl çökellerinden oluşan zemin, sismik büyütme ve sıvılaşma riski barındırmaktadır. Göl kıyısındaki yapılarda taban suyu yüksekliği ek bir zemin stabilitesi sorunu oluşturmaktadır. İlçenin yapı stoğu 1960-1990 dönemine ait yığma ve erken dönem betonarme yapılardan oluşmaktadır. Yeniçağa Gölü'nün ekoturizm potansiyeli, kentsel dönüşümle desteklendiğinde ilçe ekonomisine katkı sağlayacaktır.