Düzce Kentsel Dönüşüm, 1999 ve 2022 Deprem Hafızası ve Yatay Mimari Zorunluluğu

Çok Yüksek (Aktif KAF, Alüvyon Ova ve 1999 Yorgunluğu)

Düzce Merkez, ovanın ortasındaki düzlüklerde kurulu ticari/yaşam alanları ile şehrin kuzeyinde sağlam zeminli yamaçlara (Kalıcı Konutlar bölgesi) kurulmuş yeni uydu kentten oluşur. Kültür, Aziziye ve Uzunmustafa gibi düzlüklerde (ovada) yer alan mahallelerde 1999 öncesi yapılmış 4-5 katlı binaların varlığı, şehrin en büyük kentsel dönüşüm problemidir. 1999'da güçlendirilmiş bile olsa, bu binalar alüvyon zeminde yüksek yeraltı suyuna (korozyona) maruz kalmıştır ve beton kaliteleri çok düşüktür. Merkezdeki kentsel dönüşümün (yenilemenin) önündeki kilit engel finansmandır. Düzce Belediyesi haklı olarak güvenlik sebebiyle yeni ruhsatlarda 3-4 kattan fazlasına asla izin vermez. 5 katlı eski binasını yıkan vatandaşlar aynı arsaya 3 kat sığdırabilmektedir. Bu 'kat ve daire kaybı', komşular arası şerefiye davalarına ve müteahhitlerin projeyi reddetmesine yol açar. Düzceliler bu sorunu aşmak için yan yana 3-4 parseli birleştirerek (Tevhit / Ada Bazlı Dönüşüm) taban alanını genişletmekte ve tüm malikleri zemin+3 katlı kapalı otoparklı yaygın bloklara sığdırmaktadır. Ovadaki bu yeni inşaatlarda zemin sıvılaşmasına karşı Radye Temel ve Jet-Grout (veya Fore Kazık) zorunlu tutulmaktadır. Arsasında anlaşamayan veya sığmayanlar ise Kalıcı Konutlar (rezerv) bölgesine yönelmektedir.

Yüksek Risk – Akçakoca, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın Batı Karadeniz koluna yakın konumuyla yüksek deprem riski taşıyan; 1999 Düzce depreminden ağır hasar gören kıyı ilçesi olup deniz kıyısındaki alüvyal zemin koşulları kentsel dönüşüm aciliyetini pekiştirmektedir.

Akçakoca, Düzce iline bağlı, Karadeniz kıyısında konumlanan ve turizmiyle öne çıkan bir ilçedir. Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın Batı Karadeniz koluna yakınlığı, 12 Kasım 1999 Düzce depreminin (M7,2) ilçede ciddi hasara yol açmasına neden olmuştur. Bu deprem sonrasında önemli bir yeniden yapım süreci yaşanmış olsa da 1999 öncesi yapıların bir kısmı hâlâ kullanılmaktadır. Akçakoca kıyı şeridindeki kumlu ve alüvyal zemin koşulları, deprem sırasında zemin büyütmesi ve sıvılaşma riskini artırmaktadır. Turizm amacıyla inşa edilen sahil otel ve apart yapılarının büyük bölümü zemin etüdü yeterliliği konusunda soru işaretleri barındırmaktadır. Kıyıya yakın alanlar aynı zamanda olası tsunami etkisine de dikkat gerektirmektedir. Akçakoca'da kentsel dönüşüm önceliği, 1999 öncesi yapıların tespiti ve kıyı şeridindeki yapıların zemin güvenliğinin değerlendirilmesi üzerine kurulmalıdır.

Yüksek Risk – Cumayeri, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın doğrudan etki alanında 1999 Düzce depreminin yıkıcı etkilerini yaşamış; tarımsal bir ilçe yapısında eski yapı stoğunun yenilenmesi kentsel dönüşümde öncelikli gündem maddesidir.

Cumayeri, Düzce iline bağlı, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın geçiş güzergahında yer alan küçük kırsal bir ilçedir. 12 Kasım 1999 Düzce depremi (M7,2), Cumayeri'de ağır hasara yol açmış; pek çok yapı yıkılmış ya da oturulamaz hale gelmiştir. Deprem sonrasında bir kısım yapı yenilenmiş olsa da ilçenin tamamı için yeterli dönüşüm sağlanamamıştır. Tarımsal karakterdeki ilçede 1999 sonrası inşa edilen bazı yapılar geliştirilmiş deprem yönetmelikleriyle hayata geçirilmiştir; ancak 1999-2007 dönemi yapıların bir bölümü de günümüz standartlarını karşılamamaktadır. Kuzey Anadolu Fayı'nın bu segmentindeki süregelen sismik aktivite, ilçenin depreme hazırlığını sürekli gündemde tutmaktadır.

Yüksek Risk – Çilimli, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın etkili sismik zonunda yer almakta; 1999 Düzce depremi ve önceki sarsıntılardan etkilenen ilçede eski yapı stoğu ve dağlık topoğrafya kentsel dönüşüm önceliğini belirlemektedir.

Çilimli, Düzce iline bağlı, Batı Karadeniz dağlık arazisinde konumlanan küçük bir ilçedir. Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın yakın etkisi nedeniyle yüksek sismik tehlike içermektedir. 1999 Düzce depremi ilçeyi ciddi biçimde etkilemiş; dağlık arazinin yarattığı heyelan ve kaya düşmesi riskleri deprem tehlikesine eklenmektedir. 1999 depremi sonrasında kısmi yeniden yapım çalışmaları yürütülmüş olsa da özellikle köy yerleşkelerindeki yığma yapı stoku depreme karşı kırılganlığını korumaktadır. Dağlık topoğrafya aynı zamanda inşaat malzemesi ulaşımını güçleştirerek kentsel dönüşüm maliyetlerini artırmaktadır.

Yüksek Risk – Gölkaya, Düzce'nin Kuzey Anadolu Fay Hattı'na yakın iç kesiminde yer almakta; 1999 Düzce depremi etkilerini yaşayan ilçede dağlık arazi ve eski yapı stoku yüksek kentsel dönüşüm önceliği taşımaktadır.

Gölkaya, Düzce iline bağlı, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın etki alanında yüksek sismik tehlike içeren küçük bir ilçedir. 1999 Düzce depremi ilçeyi önemli ölçüde etkilemiş; deprem sonrasında kısmî yeniden yapım gerçekleşmiş olmakla birlikte köy yerleşkelerindeki yığma yapı stoğu dönüşümün tam olarak tamamlanamadığını göstermektedir. Dağlık topoğrafya heyelan risklerini eklemekte; bu durum bazı parsellerin çok boyutlu doğal afet değerlendirmesine tabi tutulmasını zorunlu kılmaktadır. Gölkaya'da kentsel dönüşümün önceliği, 1999 depremi hasarını tam olarak onarmamış yapıların tespiti ve köy yerleşkelerindeki yığma yapı stoğunun güncellenmesidir.

Yüksek Risk – Gölyaka, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın 1999 Düzce depremini doğrudan tetiklediği güzergahta yer almakta; deprem sonrası kısmi dönüşümün tamamlanamamış olduğu bu ilçede eski yapı stoğu yüksek kentsel dönüşüm önceliği taşımaktadır.

Gölyaka, 12 Kasım 1999 Düzce depreminin kırılan fay segmentine yakın konumda yer alan, Düzce iline bağlı bir ilçedir. 1999 depremi sonrasında büyük bir yeniden yapım çalışması yürütülmüş olmakla birlikte, özellikle kırsal kesim ve köy yerleşkelerinde deprem sonrası dönüşüm yeterince tamamlanamamıştır. Kuzey Anadolu Fayı üzerindeki sismik aktivite devam etmekte; bölge süregelen bir yüksek tehlike ortamında bulunmaktadır. Gölyaka çevresindeki düz ova alanlarında alüvyal zemin koşulları zemin büyütmesi riskini artırmaktadır. 1999 sonrası inşa edilen bazı yapılar geliştirilmiş yönetmeliklere uymakla birlikte, yapım kalitesi tutarsızlıkları göstermektedir. Köy yığma yapıları sismik açıdan en savunmasız kesimi oluşturmaktadır.

Yüksek Risk – Gülyaka, Kuzey Anadolu Fay Hattı etkisinde yüksek sismik tehlike içeren Düzce'nin küçük ilçelerinden biri olup 1999 depremi sonrası tamamlanamayan dönüşüm kapsamıyla kentsel dönüşüm önceliği taşımaktadır.

Gülyaka, Düzce iline bağlı küçük bir ilçe olup Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın etki alanında yüksek sismik tehlike içermektedir. 1999 Düzce depremi ilçeyi etkilemiş; ancak köy yerleşkelerindeki yığma yapı stoğunun dönüşümü tam olarak tamamlanamamıştır. İlçenin tarımsal karakteri ve nispeten küçük nüfusu, kentsel dönüşüm kaynaklarının önceliklendirilmesini güçleştirmektedir. Gülyaka'da yaşayan sakinlerin çoğunluğu kırsal alanda ikamet etmekte; bu durum Bakanlık destek mekanizmalarına erişimde bilgi ve bürokratik süreç güçlüklerini beraberinde getirmektedir. Muhtarlık koordinasyonu ve mobil hizmetler bu süreçte kritik bir köprü işlevi görmektedir.

Yüksek Risk – Kaynaşlı, 1999 Düzce depreminde TEM otoyolu üzerindeki köprü ve yapı hasarlarıyla uluslararası gündem yaratan stratejik konumuyla, Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde yüksek sismik tehlike içermekte; altyapı ve yapı güvenliği entegrasyon gerektirmektedir.

Kaynaşlı, Düzce iline bağlı, 12 Kasım 1999 Düzce depreminde TEM otoyolu köprülerinin hasar görmesiyle uluslararası kamuoyunun gündemine giren stratejik bir ilçedir. Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın doğrudan geçiş güzergahında yer alması nedeniyle ilçe en yüksek sismik tehlike bandında değerlendirilmektedir. 1999 depremi sonrasında TEM köprüleri ve otoyol altyapısı yeniden inşa edilmiş; ancak konut yapı stoğunun tamamı aynı hızda dönüştürülememiştir. İlçede 1999 öncesi ve 1999-2007 dönemine ait yapıların riskli yapı tespiti sürecine alınması ivedilik kazanmaktadır. TEM otoyolunun getirdiği ticari yapılaşma baskısı da zemin etüdü gereksinimini artırmaktadır.