Eskişehir Kentsel Dönüşüm, Porsuk Havzası Sıvılaşması ve Öğrenci Bölgeleri

İkinci derece deprem bölgesi; Porsuk havzası alüvyon zemin, kırsal yapı stoğunda bakım eksikliği riski.

Günyüzü, Eskişehir'in kuzeydoğusunda küçük bir kırsal ilçedir. Nüfusu 4.000-5.000 arasında olan ilçe, Eskişehir'in en seyrek nüfuslu ilçelerinden biridir. Tahıl tarımı ve hayvancılık temel geçim kaynakları olmakla birlikte, nüfusun büyük bölümü Eskişehir kentine ya da büyükşehirlere göç etmiş durumdadır. Jeolojik açıdan Günyüzü, Porsuk Çayı havzasının alüvyon ve kireçtaşı ovalık arazisinde konumlanmaktadır. İkinci derece deprem bölgesinde olmakla birlikte sismik tehlike İç Anadolu'nun geneli için kabul edilebilir düzeydedir. Nüfus azalmasına bağlı olarak köy ve mahalle yapı stoğunun bakımsız kalması, özellikle yağış ve don döngüleriyle zemin yüklerinden kaynaklanan yapısal yıpranmayı beraberinde getirmektedir. Günyüzü'nün en belirgin sorunu, terkedilen ya da mevsimlik kullanılan köy yapılarının yönetilmesidir. Bazı köylerde nüfusun yüzde sekseninin göç ettiği bilinmekte; bu durum altyapı bakım kapasitesini ciddi ölçüde zayıflatmaktadır.

İkinci derece deprem bölgesi; kırsal yapı stoğu bakım eksikliği, düşük nüfus yoğunluğu ile birleşen zemin riski değerlendirmesi güç.

Han, Eskişehir'in kuzeyinde, Ankara iline yakın konumda küçük bir kırsal ilçedir. Nüfusu 4.000'in altına gerilemiş olan Han, Eskişehir'in en küçük ilçelerinden birini oluşturmaktadır. Arpa, buğday ve ayçiçeği tarımının hâkim olduğu ilçe, kısıtlı hayvancılık faaliyetleriyle ekonomisini sürdürmektedir. Ankara'nın yakınlığı bazı sakinlerin başkente günlük erişimini kolaylaştırmaktadır. Jeolojik olarak Han, İç Anadolu'nun kireçtaşı ve marn jeolojisi üzerine oturmuş olup zemin profili görece stabil bir yapı sergilemektedir. İkinci derece deprem bölgesinde olmakla birlikte sismik risk değerlendirmesi açısından ilçe, güvenli bölgeler arasında yer almaktadır. Temel yapı riski, sismik değil; bakımsız kalan geleneksel taş ve kerpiç köy yapılarından kaynaklanmaktadır. Han'ın en kritik yapısal sorunu, nüfus göçü sonucu terkedilen ya da bakımsız bırakılan köy evlerinin oluşturduğu güvenlik riskidir. Çöküş riski taşıyan yapılar, kışın kar yükünde ya da kuvvetli rüzgârlarda tehlike oluşturabilmektedir.

Sakarya Nehri kıyısında taşkın ve erozyon riski; ikinci derece deprem bölgesi, alüvyon zemin geoteknik dikkat gerektiriyor.

Mihalgazi, Eskişehir'in kuzeyinde Sakarya Nehri kıyısında konumlanan, Gökçekaya Barajı'nın yakınında yer alan küçük ve özgün bir ilçedir. Sakarya Nehri'nin derin vadisinde kurulan ilçe, tarihsel olarak nehir geçişinin stratejik noktasında gelişmiştir. Gökçekaya Barajı Gölü, rekreasyon ve balıkçılık açısından bölgeye belirli bir turizm potansiyeli kazandırmaktadır. Nüfusu 6.000-7.000 arasındadır. Sakarya Nehri kıyısındaki konumu, Mihalgazi'yi taşkın ve kıyı erozyonu açısından en hassas Eskişehir ilçelerinden biri yapmaktadır. Baraj mansabındaki kesimler ile Sakarya vadisine oturan mahalleler, olası baraj güvenlik senaryolarına karşı tahliye planlaması gerektirmektedir. DSİ, Gökçekaya Barajı'nın düzenli güvenlik denetimlerini sürdürmekte; mansap risk alanları için tatbikatlar gerçekleştirmektedir. İkinci derece deprem bölgesinde yer alan Mihalgazi, sismik açıdan görece güvenli bir bölge olmakla birlikte alüvyon nehir taban zeminleri yapı mühendisliği açısından dikkatli değerlendirme gerektirmektedir. Baraj gölü ekotourism potansiyelinin geliştirilmesi, ilçenin öncelikli ekonomik gündemleri arasındadır.

İkinci derece deprem bölgesi; Porsuk havzasının kuzey kenarı, orman alanlarına yakınlık yangın riski, kırsal yapı stoğu bakım sorunu.

Mihalıçcık, Eskişehir'in kuzeyinde, Porsuk havzasının kuzey kenarlarında ormanlık ve dağlık arazide konumlanan orta büyüklükte bir kırsal ilçedir. Nüfusu 10.000-12.000 arasında olan ilçe, Eskişehir'in en yeşil ve ormanlık ilçelerinden biri olup ormancılık, hayvancılık ve tahıl tarımıyla ekonomisini sürdürmektedir. Mihalıçcık'ın orman alanlarına yakınlığı, doğa turizmi ve kamp aktiviteleri için uygun bir ortam sunmaktadır. Jeolojik açıdan ilçe, Kuzey Anadolu'nun yüksek platolarıyla İç Anadolu ovalarının geçiş kuşağında yer almaktadır. Zemin profili kireçtaşı, andezit ve killi katmanların karışımından oluşmakta; bu yapı yağışlı dönemlerde küçük ölçekli kayma ve erozyon riskini beraberinde getirmektedir. İkinci derece deprem bölgesinde olması nedeniyle sismik tehlike orta-düşük düzeyde değerlendirilmektedir. Mihalıçcık'ta orman yangını riski, temmuz-eylül döneminde kuruyan bitki örtüsü ve sıcak rüzgârlarla birleşerek artmaktadır. OGM'nin yangın gözetleme kulelerini de barındıran ilçede yangın erken müdahale altyapısı kısmen mevcuttur. Son yıllarda ilçe, Ankara ve Eskişehir'den gelen hafta sonu ziyaretçilerine ev sahipliği yaparak kamp ve orman turizmi potansiyelini geliştirmektedir.

Sakarya Nehri vadisinde aktif kıyı erozyonu ve taşkın riski; ikinci derece deprem bölgesi, vadi yamacında heyelan potansiyeli.

Sarıcakaya, Eskişehir'in kuzeyinde Sakarya Nehri'nin dar vadisinde konumlanan küçük bir ilçedir. Nüfusu 7.000-8.000 arasında seyreden ilçe, Sakarya Nehri'nin oluşturduğu dinamik akarsu ortamında tarım, hayvancılık ve kısıtlı ormancılık faaliyetleriyle geçimini sağlamaktadır. Sakarya vadisinin eşsiz manzarası ve nehir kıyısının sunduğu rekreasyon olanakları, ilçeye turizm açısından değerlendirilebilecek bir potansiyel kazandırmaktadır. Sakarya Nehri'nin dar vadisinde konumlanması, Sarıcakaya'yı kıyı erozyonu ve taşkın açısından sürekli izleme gerektiren bir noktaya getirmektedir. Vadi yamaçlarındaki köy yerleşimlerinde heyelan potansiyeli mevcuttur; yoğun yağış dönemlerinde yamaç stabilitesi dikkatli izlenmektedir. İkinci derece deprem bölgesinde yer alan ilçenin sismik riski orta düzeyde değerlendirilmektedir. Sarıcakaya belediyesi, Sakarya Nehri kıyı güzergâhında yürüyüş ve bisiklet parkuru projesini gündemine almıştır. Nehir kıyısı balıkçılığı ve kano turizmi için pilot uygulamalar başlatılmaktadır.

İkinci derece deprem bölgesi; Frigya kaya platformu görece stabil, tarihi kalıntı çevresi zemin hassasiyeti, kışın don döngüsü.

Seyitgazi, Eskişehir'in güneyinde, Frigya (Phrygia) antik uygarlığının izlerini taşıyan tarihi ve kültürel miras açısından son derece zengin bir ilçedir. Türk-İslam geleneğinde Battal Gazi'nin türbesine ev sahipliği yapan ilçe, hem dinî hem arkeolojik açıdan önem taşımaktadır. Yakınındaki Frigya Vadisi, kaya oyma tapınakları, frig stelleri ve kaya mezarlarıyla Türkiye'nin az keşfedilmiş arkeoloji hazinelerinden biridir. Nüfusu 18.000-20.000 arasındadır. Jeolojik açıdan Seyitgazi ve çevresi, Frigya platosu olarak bilinen sert volkanik tüf kayaçları üzerine oturmaktadır. Bu zemin türü, kaya oyma yapılar için uygun sertliğiyle antik dönemden bu yana tercih edilmişken, günümüz inşaatı için görece stabil bir temel sağlamaktadır. Tarihi kalıntılar çevresindeki inşaat faaliyetleri Kültür Bakanlığı'nın arkeolojik sit koruma kısıtlamalarına tabidir. İkinci derece deprem bölgesinde sismik risk orta düzeydedir. Seyitgazi'nin turizm potansiyeli son yıllarda giderek daha geniş kitlelerce keşfedilmektedir. Frigya Vadisi'nin Dünya Mirası Listesi'ne alınması için sürdürülen çalışmalar, ilçeyi ulusal ve uluslararası turizm gündemine taşımaktadır.

İkinci derece deprem bölgesi; Frigya kaya tabanı görece stabil, çöl iklimi don döngüsü ve rüzgâr erozyonu yapı yüzeyi riski.

Sivrihisar, Eskişehir'in güneydoğusunda, Frigya platosu ile İç Anadolu'nun bozkır arazisinin kesişiminde konumlanan tarihi bir ilçedir. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden kalan camileri ve medreseleriyle zengin bir mimari mirasa sahip olan ilçe, Nasreddin Hoca'nın kültürel coğrafyasına yakınlığıyla da ilgi çekmektedir. Nüfusu 18.000-20.000 arasında olan Sivrihisar, Eskişehir'in en büyük kırsal ilçelerinden biridir. Jeolojik açıdan Sivrihisar, Frigya plato bazaltı ve kireçtaşının egemen olduğu görece stabil bir zemin yapısına sahiptir. İkinci derece deprem bölgesinde sismik risk orta-düşük seviyede değerlendirilmektedir. Bozkır iklimiyle yaz-kış arasındaki büyük sıcaklık farkı (yazın 38°C, kışın -20°C), yapı yüzeylerinde termal genleşme-büzülme döngüsüyle köklü hasar birikimini hızlandırmaktadır. Rüzgâr erozyonu da bölgede geleneksel taş ve kerpiç yapıları yıpratmaktadır. Sivrihisar'da Selçuklu dönemi yapıları restorasyon kapsamında koruma altına alınmakta; Kültür Bakanlığı destekli projelerin bir bölümü başlatılmış durumdadır. Arkeolojik açıdan zengin Ballıhisar (Pessinus) antik kenti çevresindeki çalışmalar, Sivrihisar'ı arkeoloji turizmi açısından önemli bir ilçe konumuna taşımaktadır.