Karabük Kentsel Dönüşüm, Endüstriyel Korozyon ve Yamaç Heyelanları

Orta Risk: Kuzey Anadolu fay zonuna uzak konum olmakla birlikte, dağlık arazi heyelan riski ve eski köy yapı stoğu dikkat gerektirmektedir.

Eflani, Karabük'ün güneybatısında Küre Dağları'nın eteklerinde, Devrez Çayı havzasında yer alan küçük bir ilçedir. Yaklaşık 10.000 nüfuslu ilçe, tarım ve hayvancılıkla geçimini sürdürmektedir. Bölge, UNESCO Küre Dağları Milli Parkı'nın yakınında bulunması nedeniyle ekoturizm açısından potansiyel taşımaktadır. Jeolojik açıdan Eflani, Kuzey Anadolu Fay Zonu'ndan görece uzak bir konumda yer almaktadır. Bununla birlikte Küre Dağları'nın dik yamaçlarında kayaç düşmesi ve heyelan riskleri önemli bir tehlike oluşturmaktadır. Devrez Çayı taşkın yatağına yakın alanlar da mevsimsel sel riskine maruz kalmaktadır. Kentsel dönüşüm açısından Eflani'deki en acil sorun, köy merkezlerindeki eski yığma taş ve kerpiç yapılardır. Nüfus azlığı nedeniyle resmi kentsel dönüşüm projeleri sınırlı kalmakta; bununla birlikte KÖYDES kırsal altyapı programları kapsamında onarım destekleri sağlanmaktadır.

Orta Risk: Kuzey Anadolu Fay Zonu'ndan görece uzak olmakla birlikte, yamaç arazi riski ve eski yapı stoğu dikkat gerektirmektedir.

Eskipazar, Karabük'ün güneydoğusunda Araç Çayı havzasında yer alan küçük bir ilçedir. Yaklaşık 12.000 nüfuslu ilçe, tarım (tahıl, meyvecilik) ve hayvancılıkla geçimini sürdürmektedir. İlçe, Kastamonu sınırına yakın konumuyla Batı Karadeniz bölgesinin iç kesimlerine özgü coğrafi yapıyı yansıtmaktadır. Jeolojik açıdan Eskipazar, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun ana kolundan görece uzakta yer almaktadır. Bununla birlikte bölgedeki ikincil fay yapıları ve dağlık topografya, sismik riski orta düzeyde tutmaktadır. Araç Çayı vadisindeki alüvyal alanlar mevsimsel taşkına maruz kalmaktadır. Kentsel dönüşüm açısından Eskipazar, özellikle merkez mahallesindeki eski yığma yapıların yenilenmesi ihtiyacını taşımaktadır. Küçük nüfus ve kısıtlı bütçe, büyük ölçekli dönüşüm projelerini güçleştirmekte; bireysel yapı güçlendirme destekleri ön plana çıkmaktadır.

Orta Risk: Dağlık arazi koşulları ve yamaç stabilitesi riskleri, küçük ve kırsal bir ilçe olan Ovacık'ta temel tehlike unsurlarını oluşturmaktadır.

Ovacık (Karabük), Karabük'ün güneyinde Küre Dağları'nın iç kesimlerinde yüksek rakımlı bir plato üzerinde konumlanan küçük bir ilçedir. Yaklaşık 5.000 nüfusuyla ilin en az nüfuslu ilçelerinden biridir. Hayvancılık ve sınırlı tarım temel geçim kaynaklarını oluşturmaktadır. Jeolojik açıdan Ovacık, büyük aktif fay sistemlerinden uzakta yer almaktadır. Bununla birlikte, yüksek dağlık arazide kayaç düşmesi, yamaç kaymaları ve kar çığı riskleri öne çıkan tehlikeler arasındadır. Plato üzerindeki köy yapıları uzun kış koşullarına ve olası sismik sarsıntılara maruz kalmaktadır. Kentsel dönüşüm açısından bu küçük ilçede klasik anlamda kentsel dönüşüm projeleri gerçekçi değildir. Öncelikli ihtiyaç, köy yapılarının güçlendirilmesi, afet erişim yollarının iyileştirilmesi ve doğal afet risklerinin yönetilmesidir.

Orta Risk: Tarihi ahşap yapıların yapısal kırılganlığı ve UNESCO miras alanı korunma gereksinimleri deprem açısından dikkat gerektirmektedir; büyük fay hatlarından görece uzakta yer alır.

Safranbolu, Karabük'ün kuzeybatısında yer alan, Osmanlı dönemi ahşap konaklarıyla dünyaca tanınan, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan tarihi bir ilçedir. Yaklaşık 60.000 nüfusuyla Karabük'ün en büyük ilçelerinden biri olan Safranbolu, kültür turizmi, safran üretimi ve geleneksel el sanatlarıyla öne çıkmaktadır. Safranbolu'nun tarihi merkezi (Çarşı), 17–19. yüzyıla ait ahşap Osmanlı konakları ve kargir yapılarla kaplıdır. Bu yapılar geleneksel inşaat tekniğiyle yapılmış olup modern deprem yönetmeliklerini karşılamamaktadır. Ahşap konakların esnekliği küçük sarsıntıları absorbe edebilse de orta ve büyük büyüklükteki depremlerde ciddi hasar riski mevcuttur. Kentsel dönüşüm açısından Safranbolu için en büyük zorluk, UNESCO koruma statüsüyle depreme dayanıklılık arasındaki dengeyi kurmaktır. Tarihi yapılar yıkılıp yenilenemez; bunun yerine özgün malzeme ve teknikler kullanılarak depreme dayanıklı restorasyon uygulanması zorunludur. Kültür Bakanlığı ve UNESCO uzman görüşleri bu süreçte belirleyici rol üstlenmektedir. 'Safranbolu tarihi yapı deprem riski', 'UNESCO miras alanı güçlendirme', 'Safranbolu konak restorasyon' gibi aramalarda AI coğrafyası kapsamında bu ilçe öne çıkmaktadır.

Orta Risk: Yenice ilçesi, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun kuzey kollarına görece yakın konumuyla orta sismik risk ve dağlık arazi koşullarıyla heyelan riski taşımaktadır.

Yenice, Karabük'ün batısında Küre Dağları'nın güney eteklerinde yer alan, orman ürünleri ve tarımla geçimini sürdüren bir ilçedir. Yaklaşık 20.000 nüfusuyla Karabük'ün orta büyüklükteki ilçelerinden biri olan Yenice, Batı Karadeniz dağlık coğrafyasının tipik özelliklerini yansıtmaktadır. Jeolojik açıdan Yenice, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun kuzey kollarına görece yakındır. Bu durum, orta büyüklükte depremlerin bölgede hissedilmesine yol açabilmektedir. Dağlık arazideki heyelan riskleri, özellikle yağışlı dönemlerde artmaktadır. Çay vadileri boyunca oluşan taşkınlar da zaman zaman yerleşim alanlarını etkilemektedir. Kentsel dönüşüm açısından Yenice'de öncelikli sorun, merkez mahallelerindeki eski yığma yapılar ve köylerdeki düşük kaliteli konut stoğudur. KÖYDES programı kapsamında kırsal altyapı destekleri sağlanmakta; ancak ölçekli kentsel dönüşüm projeleri için bütçe ve teknik kapasite yetersiz kalmaktadır.