Kütahya Kentsel Dönüşüm, Aktif Fay Hattı ve Termal Su Korozyonu

Çok Yüksek (Diri Fay Hattı ve Sülfat Korozyonu)

Kütahya Merkez ilçesinde kentsel dönüşüm, şehrin eski yerleşim dokusu olan Hisar eteklerindeki (Sultanbağı, Meydan) yamaçlık alanlar ile düzlükte kalan mahalleler (Vefa, Ali Paşa) arasında farklılık gösterir. Meydan ve Ali Paşa gibi ticari hayatın aktığı merkez mahallelerde 4-5 katlı, altı dükkan olan binaların yenilenmesi, tıpkı diğer şehirlerde olduğu gibi yüksek rant beklentisi ve dükkan sahiplerinin direnişi sebebiyle yavaş ilerlemektedir (Parsel bazlı taahhüt modeli). Ancak şehrin çöküntü alanı olarak tabir edilen, dar sokaklı ve gecekondulaşmanın yoğun olduğu Vefa ve Osmangazi mahallelerinde durum farklıdır. Burada devlet güdümünde 'Riskli Alan' ilanları yapılarak, devasa kamulaştırmalarla TOKİ üzerinden 3-4 katlı, yöresel Kütahya mimarisine uygun, cumbalı modern sosyal konutlar inşa edilmektedir. Kütahya'da yeni bina yapımında (kentsel dönüşüm) müteahhitleri en çok zorlayan konu, temel kazılarında karşılaşılan sülfatlı yeraltı sularıdır. Yeni deprem yönetmeliğine göre binaların temellerinde pahalı olan 'Sülfata Dayanıklı Çimento (SDÇ)' kullanılması ve mükemmel bir su izolasyonu (bohçalama) yapılması zorunludur. Aksi takdirde bina kentsel dönüşüme girse bile birkaç yıl içinde temeli tekrar çürümeye başlayacaktır. Arsa payı düşük vatandaşlar, devletin 2026 kentsel dönüşüm faiz destekleriyle bu ek yalıtım/beton maliyetlerini karşılamaya çalışmaktadır.

Orta-yüksek risk; bor madenciliği bölgesi, sanayi etkisi ve eski yapılar risk oluşturuyor.

Emet, Kütahya'nın en önemli sanayi ilçelerinden biri olup Türkiye'nin zengin bor yataklarının merkezi konumundadır. Eti Maden İşletmeleri Emet Bor Tesisleri, ilçenin ekonomik motorunu oluşturmaktadır. Bor madenciliği sektörü binlerce kişiye istihdam sağlamakta ve güçlü bir konut talebi yaratmaktadır. Madencilik faaliyetlerinin bölge zeminine ve çevresine etkisi, yapı güvenliği açısından özel değerlendirme gerektirmektedir. Eski işçi konut mahalleleri 1960–1980 döneminde inşa edilmiş olup deprem yönetmeliğiyle uyumsuz özelliktedir. Belediye kentsel dönüşüm projelerini aktif biçimde sürdürmektedir. Madencilik istihdamının yaratığı sürekli konut talebi, Emet'i yatırım açısından sürdürülebilir kılan unsurlar arasındadır. Sanayi bölgesine yakın konut alanlarında hava kalitesi ve çevre riskleri dikkate alınmalıdır. Yeni konut projeleri sanayi tesislerinden yeterli mesafede konumlandırılmaktadır.

Yüksek deprem riski; 1970 depreminden etkilenmiş, dönüşüm çalışmaları süruyor.

Gediz, 1970 yılında yaşanan büyük depremde ağır hasar gören ve yeniden inşa edilen tarihi bir ilçedir. 7.2 büyüklüğündeki bu deprem ilçeyi büyük ölçüde tahrip etmiş; yeniden yapılanma süreci uzun yıllar sürmüştür. Bu tarihi hafıza, ilçede deprem bilincinin gelişmesine önemli katkı sağlamıştır. Gediz, Kütahya'nın batısında Gediz Nehri vadisinde konumlanmaktadır. Zemin yapısı vadi kesimlerde alüvyon içermekte olup bu durum sismik açıdan risk oluşturmaktadır. 1970 depreminin ardından inşa edilen yapılar görece daha iyi standartlarda olmakla birlikte zaman içinde yıpranmıştır. Belediye kentsel dönüşüm projelerini aktif biçimde sürdürmektedir. 1970 sonrası yapıların bir kısmı da artık yenileme gerektirdiğinden dönüşüm ihtiyacı sürmektedir. Bireysel başvurular artış eğilimindedir. Tarım, tekstil ve hizmet sektörü ilçe ekonomisinin bileşenlerini oluşturmaktadır. Deprem kültürünün canlı tutulduğu Gediz, kentsel dönüşüm konusunda farkındalığı yüksek bir ilçe profili çizmektedir.

Yüksek deprem riski; 2011 Simav depremi büyük hasar bıraktı, dönüşüm aktif.

Simav, 19 Mayıs 2011 tarihinde 5.9 büyüklüğünde bir depremle sarsılmış ve ilçede büyük yıkım yaşanmıştır. Depremde çok sayıda yapı yıkılmış ya da ağır hasar görmüş; ilçe merkezi büyük ölçüde tahliye edilmek zorunda kalınmıştır. 2011 depreminin ardından başlatılan yeniden yapılanma süreci, Simav'ı Türkiye'nin deprem sonrası dönüşüm örnekleri arasına katmıştır. Simav, jeotermal enerji kaynakları bakımından da önemli bir ilçedir. Kaplıca ve termal tesisleri ilçeye özgün bir ekonomik kimlik kazandırmaktadır. Tarım ve tekstil sektörü de ilçe ekonomisinin bileşenleri arasında yer almaktadır. 2011 sonrasında inşa edilen yapılar güncel deprem yönetmeliğine uygun standartlarda gerçekleştirilmiştir. Ancak bir kısım yapının eski dönemden kaldığı da göz ardı edilmemelidir. Zemin yapısı jeotermal etkilerden dolayı bazı kesimlerde farklı özellikler göstermektedir. Simav'da termal turizme bağlı konut ve otel yatırımları artmaktadır. Bu yatırımlar ilçenin ekonomik geleceği için olumlu bir tablo sunmaktadır.

Orta-yüksek deprem riski; sanayi ilçesi, eski yapı stoğu büyük ölçüde dönüşüm gerektiriyor.

Tavşanlı, Kütahya'nın en büyük ilçelerinden biridir. Linyit kömürü madenciliği ve termik enerji üretimi ile tanınan ilçe, Türkiye'nin enerji altyapısının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Tunçbilek termik santrali ve kömür işletmeleri bölgenin ekonomik motorunu oluşturmaktadır. Sanayi istihdamının yarattığı konut talebi, Tavşanlı'nın konut piyasasını canlı tutmaktadır. 1960–1980 döneminde inşa edilen işçi konut bloklarının büyük kısmı deprem yönetmeliğiyle uyumsuz olup dönüşüm gerektirmektedir. Belediye kentsel dönüşüm projelerini aktif biçimde yürütmektedir. Madencilik ve enerji sektöründeki dönüşümle birlikte ilçenin ekonomik yapısı da çeşitlenme arayışındadır. Tarım ve hizmet sektörü giderek önem kazanmaktadır. Komür sektörünün geleceğe ilişkin belirsizliği, Tavşanlı'da uzun vadeli yatırım kararlarının dikkatle değerlendirilmesini gerektirmektedir.