Rize Kentsel Dönüşüm, Deniz Dolgusu, Çöken Binalar ve Belediye Blokları
Rize Merkez kentsel dönüşüm rehberi: 1970'lerde deniz dolgusuyla yapılan binaların çökmesi, Belediye Blokları'nın yıkılıp yeniden inşası, ağır korozyon ve heyelan tehlikesi.
Güncelleme: Mayıs 2026 · Kentsel Dönüşüm Hub
Rize Kentsel Dönüşüm Genel Bakış
Türkiye'de kentsel dönüşümün 'deprem harici' en acil, en korkutucu ve fiziken gözle görülür şekilde yaşandığı il Rize'dir. Rize, Karadeniz ile Kaçkar Dağları arasına sıkışmış, genişlemeye uygun düzlüğü olmayan bir şehirdir. Bu arsa kıtlığı sebebiyle, 1960'lar ve 70'ler boyunca Rize şehir merkezinin çok büyük bir bölümü (yaklaşık 350 bin metrekarelik alan) denizin doldurulmasıyla elde edilmiştir. Ancak o günün teknolojisiyle, tuzlu suyun aşındırıcı etkisi hesaplanmadan inşa edilen devasa iş merkezleri ve konutlar, bugün kelimenin tam anlamıyla denize (dolguya) doğru batmakta ve çürümektedir. Binaların bodrum katlarında denizin med-cezir (gel-git) hareketleri çıplak gözle izlenebilmekte, tuzlu su taşıyıcı demirleri tamamen eriterek korozyonun en ileri safhasını yaşatmaktadır. Bu durum o kadar kritiktir ki, Rize'de kentsel dönüşüm bireysel müteahhitlere bırakılamamış; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Rize Belediyesi doğrudan müdahale ederek, şehrin kalbini oluşturan devasa 'Belediye Blokları'nı toptan kamulaştırıp yıkmış ve Türkiye'nin en büyük deniz dolgusu yenileme projesini başlatmıştır. İç kesimlerde ise Karadeniz'in amansız yağışlarının getirdiği 'Sel ve Heyelan' riski, yamaçlardaki binalar için en büyük kentsel dönüşüm (tahliye) gerekçesidir.
Rize Kentsel Dönüşümde Devlet Destekleri
Rize İlçe Kentsel Dönüşüm Rehberleri
Merkez Kentsel Dönüşüm
RiskEkstrem (Deniz Dolgusu Üzerinde Binaların Batması ve Çürüme)
Rize Merkez ilçesi, Türkiye kentsel dönüşüm literatürüne 'Rize Modeli' olarak geçen devasa bir operasyona sahne olmuştur. Çarşı ve Piriçelebi mahallelerini kapsayan, 173 bin metrekarelik deniz dolgu alanı üzerine 1970'lerde inşa edilmiş binlerce dükkan ve ofis (Belediye Blokları ve etrafı), tuzlu su korozyonu nedeniyle miadını doldurmuştu. Kolonlarındaki beton elle ufalanabiliyor, binalar yan yatıyordu. Bakanlık, bu devasa alanı 'Riskli Alan' ilan ederek tamamen boşaltmış, esnafı geçici ticaret alanlarına taşımış ve devasa blokları yıkmıştır. Yeni projede, zemine 20 metreden derin binlerce 'Fore Kazık' çakılarak anakayaya ulaşılmış, denizin içeri girmesini engelleyen 'Secant (Kesişen) Kazık' duvarları örülmüş ve üstüne Rize'nin yöresel mimarisine uygun yatay, yalıtımlı devasa bir çarşı/konut projesi inşa edilmiştir. Bu kamu projesinin başarısı, Gülbahar ve Tophane gibi dolgu alanına yakın diğer sivil mahallelerdeki vatandaşları da kentsel dönüşüme teşvik etmiştir. Ancak sivil (özel) dönüşümlerde müteahhitler, zorunlu fore kazık ve deniz suyu tahliyesi (dewatering) maliyetlerinin altından kalkamamakta; vatandaşlardan yüksek taahhüt bedelleri talep etmektedir. Dağ eteklerindeki mahallelerde (Engindere vb.) ise çay bahçelerinin kesilerek yamaçlara yapılan kaçak veya eski binaların, aşırı yağışlarda heyelanla yıkılma riski AFAD'ın kırmızı alarm listesindedir.
Ardeşen Kentsel Dönüşüm
RiskYüksek deprem riski; Karadeniz kıyı ilçesi, Kuzey Anadolu Fay Zonu yakınlığı kritik.
Ardeşen, Rize iline bağlı çay tarımı ve Fırtına Vadisi'nin özgün doğal güzellikleriyle tanınan bir Karadeniz ilçesidir. Dünyaca ünlü ekoturizm destinasyonu Fırtına Vadisi'ne kapı olan ilçe, macera turizmi ve doğa yürüyüşü arayanlar için vazgeçilmez bir uğrak noktasıdır. Çay ve fındık tarımı ilçe ekonomisinin temelini oluşturmaktadır. Ardeşen, Kuzey Anadolu Fay Zonu'na yakın konumuyla yüksek deprem riskli ilçeler arasında yer almaktadır. Karadeniz yağış rejimi heyelan ve sel riskini öne çıkarmaktadır. Kıyı kesimlerinde zemin sıvılaşma riski ayrı bir etken oluşturmaktadır. Fırtına Vadisi ekoturizmi konut ve tatil mülkü talebini canlı tutmaktadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları ve küçük ölçekli dönüşüm projeleri sürmektedir. Doğal güzellikleri ve özgün coğrafyasıyla Ardeşen, Karadeniz'in en değerli ekoturizm destinasyonlarından biri olmayı sürdürmektedir.
Çamlıhemşin Kentsel Dönüşüm
RiskYüksek deprem riski; Kaçkar yüksek dağ ilçesi, heyelan ve selin yanı sıra fay etkisi kritik.
Çamlıhemşin, Rize iline bağlı Kaçkar Dağları eteklerinde Ayder Yaylası ile Türkiye'nin en gözde termal ve dağ turizmi merkezlerinden birini barındıran özgün bir ilçedir. Ayder'in doğal kaplıcaları, kekik kaplı yaylaları ve Kaçkar'ın karlı zirveleri her yıl yüz binlerce ziyaretçiyi ilçeye çekmektedir. Çamlıhemşin, Kuzey Anadolu Fay Zonu etkisinde yüksek riskli bir kuşaktadır. Dağlık ve sarp arazi heyelan, çığ ve taşkın risklerini barındırmaktadır. Fırtına Çayı taşkınları tarihi dönemlerde büyük hasara neden olmuştur. Ayder turizm ekonomisi güçlü bir konut ve tatil mülkü talebi yaratmaktadır. Doğal sit alanı statüsündeki koruma bölgeleri yeni yapılaşmayı kısıtlamakta; bu durum mevcut mülklerin değerini yüksek tutmaktadır. Dağ evi, kütük ev ve yayla konutlarına yönelik bireysel yatırımlar ilçede giderek popüler bir yatırım kategorisi haline gelmektedir.
Çayeli Kentsel Dönüşüm
RiskYüksek deprem riski; Karadeniz kıyı ilçesi, aktif fay yakınlığı ve heyelan öne çıkıyor.
Çayeli, Rize iline bağlı çay tarımının sembolü haline gelmiş ve Rize'nin en önemli ikincil merkezi konumundaki kıyı ilçesidir. Türkiye'nin en yüksek yağış alan bölgelerinden birinde yer alan ilçede, yemyeşil çay bahçeleri her yönde silüeti süslemektedir. Çay işleme fabrikaları ve tarıma dayalı ekonomi ilçenin geleneksel bel kemiğini oluşturmaktadır. Çayeli, Kuzey Anadolu Fay Zonu'na yakın konumuyla yüksek deprem riskli Karadeniz kıyı kuşağındadır. Yoğun yağış rejimi heyelan ve taşkın baskısını sürekli canlı tutmaktadır. Kıyı şeridindeki alüvyal zemin sıvılaşma riskini barındırmaktadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları ve küçük ölçekli dönüşüm projeleri aktif biçimde sürmektedir. Çay ekonomisi ile turizm sinerjisi konut piyasasını belirli bir canlılıkta tutmaktadır. Rize il merkezine yakın konumuyla temel hizmetlere erişimi oldukça kolaydır.
Derepazarı Kentsel Dönüşüm
RiskYüksek deprem riski; Karadeniz iç kıyı ilçesi, fay etkisi ve heyelan öne çıkıyor.
Derepazarı, Rize iline bağlı küçük nüfuslu ve kıyıya yakın konumuyla Karadeniz'in tipik ilçe yapısını sergileyen bir yerleşim yeridir. Çay tarımı ve balıkçılık ilçe ekonomisinin temel bileşenlerini oluşturmaktadır. Yoğun yağış ve yeşil peyzajıyla Rize'nin doğal kimliğini paylaşmaktadır. Kuzey Anadolu Fay Zonu etkisindeki bölgede deprem riski yüksektir. Karadeniz yağış rejimi heyelan ve taşkın baskısını sürekli gündemde tutmaktadır. Kıyı kesimlerinde zemin sıvılaşma riski ayrıca dikkat gerektirmektedir. Eski yapılar günümüz standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları aktif biçimde sürmektedir. Rize il merkezine yakın konumuyla temel hizmetlere erişim görece kolaydır. Küçük ve sakin yapısıyla kırsal Karadeniz yaşamı arayanlar için değerlendirilebilir bir seçenek sunmaktadır.
Fındıklı Kentsel Dönüşüm
RiskYüksek deprem riski; kıyı ilçesi, fay yakınlığı ve yağış kaynaklı riskler kritik.
Fındıklı, Rize iline bağlı Karadeniz kıyısında dar bir kıyı şeridinde kurulmuş küçük ama canlı bir ilçedir. Doğu Karadeniz'in yüksek yağış ortamında çay tarımı ilçenin ekonomik omurgasını oluşturmaktadır. Dağın denize dayandığı bu dar coğrafyada yerleşim alanı oldukça kısıtlıdır. Fındıklı, Kuzey Anadolu Fay Zonu'na yakın konumuyla yüksek deprem riskli bölgede yer almaktadır. Kıyı alüvyal zemini sıvılaşma riskini artırmakta, sarp dağlık arazi ise heyelan tehlikesini öne çıkarmaktadır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Dar kıyı şeridindeki sınırlı yapılaşma alanı, konut değerlerini görece yüksek tutmaktadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları sürmektedir. Rize il merkezine karayolu bağlantısı temel hizmetlere erişimi sağlamaktadır.
Güneysu Kentsel Dönüşüm
RiskYüksek deprem riski; Rize merkeze yakın dağlık ilçe, heyelan ve fay etkisi kritik.
Güneysu, Rize iline bağlı il merkezine yakın konumuyla Rize şehir ekonomisinden doğrudan yararlanan bir ilçedir. Yüksek dağlık arazi üzerinde kurulu ilçe, yoğun Karadeniz yağışları ve zengin ormanlık dokusuyla şekillenmektedir. Çay tarımı başlıca geçim kaynağıdır. Güneysu, Kuzey Anadolu Fay Zonu etkisindedir. Sarp dağlık arazi heyelan riskini öne çıkarmaktadır. Karadeniz yağış rejimi taşkın ve sel baskısını artırmaktadır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Rize il merkezine yakınlığı sayesinde konut talebi görece istikrarlı bir seyir izlemektedir. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları aktif biçimde sürmektedir. İlçe yüksek rakımlı konumuyla kış aylarında ek ulaşım güçlükleri yaratabilmektedir.
Hemşin Kentsel Dönüşüm
RiskYüksek deprem riski; yüksek dağ ilçesi, heyelan, çığ ve fay etkisi kritik.
Hemşin, Rize iline bağlı Kaçkar Dağları'nın yüksek kesimlerinde özgün kültürü ve yaylaları ile Türkiye'nin en ilgi çekici dağ ilçelerinden biridir. Hemşinlilerin kadim kültürü, geleneksel mimarisi ve Kaçkar'ın zorlu coğrafyasıyla şekillenen yaşam biçimi ilçeye eşsiz bir kimlik kazandırmaktadır. Hemşin, Kuzey Anadolu Fay Zonu etkisindedir. Yüksek dağlık arazi heyelan ve çığ risklerini barındırmaktadır. Karadeniz yağışları ve yüksek kar örtüsü bu riskleri mevsimsel olarak artırmaktadır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Hemşinlilere özgü taş ve ahşap mimarisi restorasyon açısından değerli bir mirası temsil etmektedir. Doğal sit alanları yeni yapılaşmayı kısıtlamakta; mevcut mülklerin değerini korumaktadır. Yayla ve dağ turizmi ile geleneksel kültür turizminin birleşimi ilçeye özgün bir ekonomik potansiyel sunmaktadır.
İkizdere Kentsel Dönüşüm
RiskYüksek deprem riski; Kaçkar etekleri dağlık ilçe, heyelan ve fay etkisi öne çıkıyor.
İkizdere, Rize iline bağlı Kaçkar Dağları'nın batı eteklerinde Fırtına Vadisi sınırlarında konumlanan bir ilçedir. Vadinin eşsiz doğal güzelliğinden yararlanan ilçe, hem çay tarımını hem de ekoturizmi barındırmaktadır. Doğal peyzaj ve Karadeniz'in özgün iklimi ilçeye özel bir yaşam ortamı kazandırmaktadır. İkizdere, Kuzey Anadolu Fay Zonu etkisindedir. Dağlık arazi heyelan riskini artırmakta; Karadeniz yağış rejimi taşkın ve sel baskısını öne çıkarmaktadır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Fırtına Vadisi turizm ekonomisi konut değerlerini etkilemekte ve yatırımcı ilgisini çekmektedir. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları sürmektedir. Vadinin doğal koşulları hem cazip hem de riskli bir mülk ortamı yaratmaktadır.
İyidere Kentsel Dönüşüm
RiskYüksek deprem riski; Karadeniz kıyı ilçesi, aktif fay ve alüvyal zemin kritik.
İyidere, Rize iline bağlı Karadeniz kıyısında küçük bir yerleşim yeri olan ve çay tarımıyla balıkçılığı bir arada barındıran bir ilçedir. Dar kıyı şeridindeki konumuyla yapılaşma alanı oldukça kısıtlıdır. Rize il merkezine yakınlığı ilçeye ekonomik açıdan avantaj sağlamaktadır. İyidere, Kuzey Anadolu Fay Zonu'na yakın yüksek riskli kıyı kuşağında yer almaktadır. Kıyı alüvyal zemini sıvılaşma riskini artırmaktadır. Sarp dağlık arazi heyelan tehlikesini öne çıkarmaktadır. Eski yapı stoğu deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları sürmektedir. Dar kıyı şeridindeki sınırlı yapılaşma mevcut mülklerin değerini korumaktadır. Rize'ye bağlantısı temel hizmetlere erişimi kolaylaştırmaktadır.
Kalkandere Kentsel Dönüşüm
RiskYüksek deprem riski; iç kesim dağlık ilçe, fay etkisi ve heyelan riski öne çıkıyor.
Kalkandere, Rize iline bağlı dağlık iç kesimlerde çay tarımı ve ormanlık arazisiyle şekillenen bir ilçedir. Karadeniz'in özgün yağışlı ve yeşil ortamını taşıyan ilçe, hem tarımsal hem de doğal turizm potansiyeli barındırmaktadır. Kuzey Anadolu Fay Zonu etkisindeki bölgede deprem riski yüksektir. Dağlık arazi ve yoğun yağış rejimi heyelan ve taşkın baskısını artırmaktadır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları sürmektedir. Rize il merkezine bağlantısı temel hizmetlere erişimi kolaylaştırmaktadır. Doğa turizmi ve ekoturizm potansiyeli ilçenin uzun vadeli kalkınmasına katkı sağlayabilecek bir unsur olarak öne çıkmaktadır.
Pazar Kentsel Dönüşüm
RiskYüksek deprem riski; Karadeniz kıyı ilçesi, fay yakınlığı ve alüvyal zemin kritik.
Pazar, Rize iline bağlı Karadeniz kıyısında çay tarımı ve ticaret ekonomisiyle bölgede belirgin bir konuma sahip olan bir ilçedir. Nispeten geniş kıyı düzlüğü, Rize'nin diğer ilçelerine kıyasla daha geniş bir kentsel alanın oluşmasını mümkün kılmıştır. Çay ticaret merkezi kimliğiyle iç kesim köyleriyle güçlü ekonomik bağları bulunmaktadır. Pazar, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun etkisindeki yüksek riskli kıyı kuşağında yer almaktadır. Kıyı alüvyal zemini sıvılaşma tehlikesini ciddi boyutlara taşımaktadır. Eski yapı stoğu günümüz deprem yönetmelikleriyle uyumsuz durumdadır. Belediye kentsel dönüşüm çalışmalarını sürdürmektedir. Çay ekonomisinin güçlü tuttuğu konut talebi ilçe piyasasını istikrarlı kılmaktadır. Artvin iline giriş güzergahındaki konumu ilçeye bölgesel bir ticaret merkezi kimliği kazandırmaktadır. Karadeniz kıyı turizminin etkisiyle konut ve ticari gayrimenkul piyasasına yönelik ilgi giderek artmaktadır.