Sakarya Kentsel Dönüşüm, 1999 Adapazarı Yıkımı ve Sıvılaşma Gerçeği

Sakarya kentsel dönüşüm ve zemin rehberi: 1999 Adapazarı depremi hafızası, alüvyon ovada ağır zemin sıvılaşması, 3-4 katlı yatay mimari zorunluluğu ve hasarlı binalar.

Güncelleme: Mayıs 2026 · Kentsel Dönüşüm Hub

Sakarya Kentsel Dönüşüm Genel Bakış

Sakarya (Adapazarı), 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nde Kocaeli ile birlikte kıyameti yaşayan, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın (KAF) tam üzerinde yer alan ve zemin sıvılaşmasının (liquefaction) dünyadaki en ekstrem örneklerinin literatüre girdiği şehirdir. 1999'da Adapazarı Ovası'nda binlerce bina hiç yıkılmadan, betonları dahi çatlamadan bütün halinde toprağa batmış veya yan yatmıştır. Çünkü şehir, Sakarya Nehri'nin taşıdığı, yeraltı suyu yüzeyde olan 'alüvyon bir bataklık ovası' üzerine kurulmuştur. Depremden sonra alınan çok radikal ve kesin kararlarla, Sakarya'da ovaya inşa edilecek binaların yüksekliği 'Zemin + 3 (veya en fazla 4) Kat' ile sınırlandırılmıştır. Türkiye'de yatay mimarinin en tavizsiz uygulandığı illerden biridir. Günümüzde kentsel dönüşüm gündemi, 1999 depremini ayakta atlatmış ('hasarsız' veya 'az hasarlı' raporlu) ancak sismik olarak fena halde yorulmuş eski (30+ yıllık) binaların yenilenmesidir. Kat sınırı olduğu için müteahhitler kentsel dönüşümde vatandaşlardan 'kat karşılığı' sistemiyle arsa alamamakta (emsal artışı yoktur), bu da vatandaşların tüm inşaat ve ağır zemin (fore kazık) maliyetlerini cebinden veya kentsel dönüşüm kredisiyle ödemesini zorunlu kılmaktadır.

Sakarya Kentsel Dönüşümde Devlet Destekleri

Sakarya İlçe Kentsel Dönüşüm Rehberleri

Adapazarı Kentsel Dönüşüm

Risk

Ekstrem (KAF Etkisi, Zemin Sıvılaşması ve Yorgun Bina)

Adapazarı ilçesi, şehrin ovada yer alan kalbidir. Cumhuriyet ve Semerciler gibi merkez mahallelerde ticari yoğunluk çok yüksektir ve 1999 öncesinden kalan, asma katlı, altı dükkan üstü konut olan çok sayıda yorgun bina bulunmaktadır. Bu binalar o dönemki yönetmeliklere göre sığ (tekil) temellerle yapılmış, demirleri nervürsüz ve betonları korozyona uğramış yapılardır. Yeni bir Marmara depreminde bu binaların sismik performansı son derece şüphelidir. Adapazarı'nda kentsel dönüşüme giren bir binanın yıkılması ve yerine yenisinin yapılması, Türkiye'nin en pahalı altyapı çalışmalarından birini gerektirir. Suyu yüzeyde olan alüvyon zemine zorunlu olarak 'Jet-Grout (çimento enjeksiyonu)' veya 'Fore Kazık' uygulanmalı, üzerine kalın bir 'Radye Temel' atılmalı ve su izolasyonu (bohçalama) yapılmalıdır. Kat sınırı en fazla Zemin+3 olduğu için, eski 5-6 katlı binaların yıkılması durumunda hak sahipleri aynı arsaya sığamamakta, bu durum ciddi mülkiyet ve paylaşım krizleri (şerefiye kuraları) yaratmaktadır. Sakarya Büyükşehir Belediyesi, sığmayan vatandaşları veya riskli bölgeleri tahliye etmek için Korucuk, Camili ve Karaman (Yenikent bölgesi) gibi şehrin kuzeyinde, fay hattından uzak ve zemini kayalık olan yamaçlarda devasa rezerv alanlar (yeni uydu kentler) kurmuş ve kentsel dönüşüm transferlerini bu güvenli bölgelere yönlendirmiştir.

Detaylı İncele →

Akyazı Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; 1999 Golcük depremi etkili bölge, aktif fay üzerinde kritik alan.

Akyazı, Sakarya iline bağlı 17 Ağustos 1999 Kocaeli-Gölcük Depremi'nin yıkıcı etkilerini derinden hisseden ilçelerden biridir. Bu felaket, ilçenin yapı güvenliği algısını ve kentsel dönüşüm önceliklerini kökten değiştirmiştir. 7,4 büyüklüğündeki depremin yarattığı tahribat, Akyazı'da hâlâ silinmeyen bir hafıza oluşturmaktadır. Akyazı, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun en aktif segmentlerinden birine yakın konumdadır. Bu durum ilçeyi Türkiye'nin en yüksek deprem riskli yerleşim alanları arasına yerleştirmektedir. 1999 sonrasında yeniden inşa edilen yapılar zamanla eskimiş; yeni nesil deprem yönetmeliği kapsamında yeniden değerlendirilmesi gereken bir stok ortaya çıkmıştır. Belediye aktif kentsel dönüşüm programlarını sürdürmekte; riskli yapı tespiti çalışmaları kapsamlı biçimde yürütülmektedir. Tarım, hafif sanayi ve Sakarya merkeze yakın konum ilçe ekonomisini desteklemektedir. 1999 deprem hafızası, Akyazı sakinlerinde yapı güvenliğine yönelik farkındalığı Türkiye ortalamasının belirgin biçimde üzerinde tutmaktadır.

Detaylı İncele →

Arifiye Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; Sakarya'nın aktif fay üzerindeki sanayi ve lojistik ilçesi.

Arifiye, Sakarya iline bağlı sanayi, lojistik ve ulaşım ekonomisinin odak noktasındaki stratejik bir ilçedir. Türkiye'nin önemli demiryolu kavşaklarından birine ev sahipliği yapan Arifiye, hem karayolu hem de demiryolu ulaşımı açısından kritik bir konumdadır. Sanayi ve depolama tesisleri ilçede güçlü bir istihdam havuzu oluşturmaktadır. Arifiye, Kuzey Anadolu Fay Zonu'na son derece yakın bir konumdadır. 1999 Kocaeli Depremi bu ilçeyi derinden etkilemiştir. Sanayi ve konut alanlarının iç içeliği deprem riski yönetimini karmaşık bir boyuta taşımaktadır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Sanayi ekonomisinin yarattığı güçlü konut ve ticari talep piyasayı istikrarlı tutmaktadır. Belediye kentsel dönüşüm çalışmalarını sürdürmekte; riskli yapı tespiti programı aktif biçimde uygulanmaktadır. Demiryolu kavşağı konumu ilçeye lojistik sektöründe uzun vadeli bir stratejik değer kazandırmaktadır.

Detaylı İncele →

Erenler Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; Sakarya merkez ilçelerinden biri, fay üzerinde kritik alan.

Erenler, Sakarya'nın dört büyük merkez ilçesinden biri olarak Adapazarı ile birlikte şehir merkezinin yönetimsel yapısını oluşturmaktadır. 1999 Gölcük Depremi sonrasında büyük çaplı yeniden yapılanma yaşayan ilçe, kentsel dönüşüm sürecinde önemli bir tecrübe birikimine sahiptir. Sanayi, ticaret ve konut fonksiyonlarının iç içe geçtiği ilçe, Sakarya'nın ekonomik dinamiklerine güçlü katkı sağlamaktadır. Erenler, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun üzerinde yer almaktadır. Bu konum ilçeyi Türkiye'nin en yüksek sismik riskli yerleşim alanlarından biri konumuna taşımaktadır. 1999 sonrası yeniden inşa edilen yapılar da artık çeyrek asırlık bir geçmişe sahiptir. Belediye kentsel dönüşüm çalışmalarını aktif biçimde sürdürmektedir. Sanayi ekonomisinin güçlü tuttuğu konut talebi piyasayı hareketli kılmaktadır. Riskli yapı tespiti başvuruları Erenler'de yoğun biçimde işlemekte; toplu dönüşüm alanları ilan edilmektedir.

Detaylı İncele →

Ferizli Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; fay kuşağında alüvyal ovada konumlanan kritik ilçe.

Ferizli, Sakarya iline bağlı Sakarya Ovası'nın alüvyal zemini üzerinde konumlanan ve Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun doğrudan etkisindeki küçük ama riskli bir ilçedir. Tarım ve küçük ölçekli ticaret ekonomisini barındıran ilçede 1999 depremi ciddi hasara neden olmuştur. Alüvyal ova zemini sismik aktivite sırasında zemin sıvılaşması ve büyütme etkisini maksimum düzeye taşımaktadır. Bu durum Ferizli'yi Sakarya'nın en riskli ilçelerinden biri konumuna getirmektedir. Eski yapılar deprem yönetmelikleriyle uyumsuz durumdadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları ve küçük ölçekli dönüşüm projeleri sürmektedir. Sakarya merkezine yakınlığı temel hizmetlere erişimi kolaylaştırmaktadır. Tarımsal verimli ova arazisi ile kentin cazibesi arasında konumlanan ilçede konut talebi belirli bir canlılıkta seyretmektedir.

Detaylı İncele →

Geyve Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; Kuzey Anadolu Fay Zonu üzerinde tarihi geçişi olan kritik ilçe.

Geyve, Sakarya iline bağlı tarihi Sakarya Geçidi'nin kilit noktasında konumlanan stratejik bir ilçedir. Sakarya Nehri vadisindeki tarihi geçiş güzergahında yer alan ilçe, hem tarihsel hem de coğrafi açıdan önem taşımaktadır. Tarım ve balıkçılık ilçe ekonomisinin temel bileşenlerini oluşturmaktadır. Geyve, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun Sakarya segmenti üzerinde yer almaktadır. Bu durum ilçeyi Türkiye'nin en kritik deprem riskli noktalarından biri konumuna taşımaktadır. Sakarya Nehri alüvyal zemin yapısı sıvılaşma riskini önemli ölçüde artırmaktadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları sürmekte; belediye kentsel dönüşüm çalışmalarını sürdürmektedir. Tarihi kent dokusunun bazı kesimleri korunarak dönüşüm hedeflenmektedir. Sakarya Nehri kıyısındaki doğal ortam ve tarihi geçmiş, ilçeye uzun vadede turizm ve konut değeri potansiyeli sunmaktadır.

Detaylı İncele →

Hendek Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; aktif fay kuşağında sanayi ve konut iç içe kritik ilçe.

Hendek, Sakarya iline bağlı önemli sanayi altyapısıyla öne çıkan ve Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun doğrudan etkisindeki bir ilçedir. Organize sanayi bölgesi ve farklı ölçeklerdeki sanayi tesisleri ilçede güçlü bir istihdam havuzu oluşturmaktadır. 1999 depremi Hendek'i de derinden etkilemiş; yeniden inşa süreci uzun yıllar devam etmiştir. Hendek, Kuzey Anadolu Fay Zonu'na yakın konumuyla çok yüksek deprem riskli bölgede yer almaktadır. Sanayi ve konut alanlarının iç içeliği deprem riski yönetimini karmaşık kılmaktadır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Belediye kentsel dönüşüm çalışmalarını aktif biçimde sürdürmektedir. Sanayi ekonomisinin yarattığı konut talebi piyasayı istikrarlı tutmaktadır. Riskli yapı tespiti başvuruları yoğun biçimde devam etmektedir. Hendek Organize Sanayi Bölgesi'nin varlığı ilçenin uzun vadeli ekonomik cazibesini güvence altına almaktadır.

Detaylı İncele →

Karapürçek Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; küçük Sakarya ilçesi, fay etkisi ve alüvyal zemin kritik.

Karapürçek, Sakarya iline bağlı küçük nüfuslu ve kırsal karakterdeki bir ilçedir. Tarım arazileri ve sakin yaşam ortamıyla bölgenin tipik kırsal ilçe profilini yansıtmaktadır. Tarla tarımı ve küçük ölçekli hayvancılık temel geçim kaynaklarıdır. Karapürçek, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun etkisindedir. Sakarya Ovası alüvyal zemini sismik sıvılaşma riskini önemli ölçüde artırmaktadır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Küçük nüfusu nedeniyle büyük ölçekli kentsel dönüşüm projeleri hayata geçirilememektedir. Bireysel yapı yenileme başvuruları dönüşümün temel kanalını oluşturmaktadır. Sakarya il merkezine yakın konumuyla temel hizmetlere erişim görece kolaydır.

Detaylı İncele →

Karasu Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; Karadeniz kıyısında fay üzerinde liman ve tatil ilçesi.

Karasu, Sakarya iline bağlı Karadeniz kıyısında liman ekonomisi ve tatil turizmiyle öne çıkan bir ilçedir. Karasu Limanı önemli bir ticaret ve yük taşımacılığı altyapısına sahipken kıyı şeridi mevsimsel tatil turizmini beslemektedir. İstanbul'a yakın konumu ilçeyi ikincil konut ve hafta sonu tatili için popüler bir seçenek haline getirmektedir. Karasu, Kuzey Anadolu Fay Zonu'na son derece yakın konumuyla Türkiye'nin en yüksek deprem riskli kıyı yerleşimlerinden biridir. Kıyı alüvyal zemini sıvılaşma tehlikesini maksimize etmektedir. 1999 depremi ilçeyi derinden etkilemiş; liman ve kıyı yapıları da hasar görmüştür. Belediye kentsel dönüşüm çalışmalarını sürdürmektedir. Liman ve turizm ekonomisinin güçlü tuttuğu konut talebi piyasayı canlı kılmaktadır. İstanbul'a yakınlık ve deniz manzaralı konut arzı, Karasu'yu yatırımcıların radarında sürekli tutan bir faktördür.

Detaylı İncele →

Kaynarca Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; Sakarya ovası kırsal ilçesi, fay etkisi ve alüvyal zemin kritik.

Kaynarca, Sakarya iline bağlı kırsal niteliğini koruyan, tarım arazileri ve sakin yaşam ortamıyla öne çıkan bir ilçedir. Sakarya Ovası'nın verimli tarım arazileri üzerinde tarla tarımı ve hayvancılık başlıca geçim kaynaklarıdır. Kaynarca, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun etkisindedir. Sakarya Ovası alüvyal zemini sismik büyütme ve sıvılaşma riskini önemli ölçüde artırmaktadır. Eski yapı stoğu deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Küçük ölçekli bireysel yapı yenileme başvuruları sürmektedir. Sakarya il merkezine bağlantısı temel hizmetlere erişimi sağlamaktadır. Kırsal yaşam arayanlar için tarımsal ortam ve sakin atmosferiyle değerlendirilebilecek bir ilçe profili sunmaktadır.

Detaylı İncele →

Kocaali Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; Karadeniz kıyısında fay etkisi ve alüvyal zemin kritik.

Kocaali, Sakarya iline bağlı Karadeniz kıyısında küçük bir ilçedir. Balıkçılık, tarım ve mevsimsel kıyı turizmi ilçe ekonomisinin temel bileşenlerini oluşturmaktadır. İstanbul'a görece yakın konumuyla mevsimlik tatil evi talebi belirli bir canlılıkta seyretmektedir. Kocaali, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun etkisindeki yüksek riskli kıyı kuşağında yer almaktadır. Kıyı alüvyal zemini sıvılaşma tehlikesini önemli ölçüde artırmaktadır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları sürmektedir. Kıyı ekonomisi konut piyasasını belirli bir canlılıkta tutmaktadır. Sakarya il merkezine bağlantısı temel hizmetlere erişimi sağlamaktadır. Karadeniz kıyısının doğal güzellikleri uzun vadede turizm ve konut potansiyeli sunmaktadır.

Detaylı İncele →

Pamukova Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; Sakarya ovasında fay üzerinde tarım ve sanayi ilçesi.

Pamukova, Sakarya iline bağlı tarım ve küçük sanayi ekonomisiyle öne çıkan bir ilçedir. Sakarya Ovası'nın verimli arazileri üzerinde tarla tarımı başlıca geçim kaynağıdır. Bölgedeki küçük sanayi tesisleri ek bir istihdam kaynağı oluşturmaktadır. Pamukova, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun doğrudan etkisindedir. Sakarya Ovası alüvyal zemini sismik büyütme ve sıvılaşma riskini maksimize etmektedir. 1999 depremi ilçeyi etkilemiş; yeniden yapılanma süreci uzun yıllar sürmüştür. Belediye kentsel dönüşüm çalışmalarını sürdürmektedir. Tarım ve sanayi ekonomisinin güçlü tuttuğu konut talebi piyasayı belirli bir canlılıkta tutmaktadır. Sakarya merkezine ve İzmit'e bağlantısı ilçeye geniş bir ekonomik erişim alanı kazandırmaktadır.

Detaylı İncele →

Sapanca Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; Sapanca Gölü kıyısında fay üzerinde kritik ve prestijli ilçe.

Sapanca, Sakarya iline bağlı Sapanca Gölü'nün kıyısında konumlanan ve doğal güzellikleriyle refahın bir arada yaşandığı prestijli bir ilçedir. İstanbul'a yakın konumu, göl manzaralı villaları ve yıl boyu turizmiyle Sapanca, İstanbul metropoliten ekonomisinden yararlanan üst gelir grubu alıcıların tercih ettiği bir destinasyon haline gelmiştir. Sapanca, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun üzerinde yer almaktadır. 1999 Gölcük Depremi Sapanca'yı da derinden etkilemiştir. Kuzey Anadolu Fayı'nın Sapanca Gölü altından geçmesi, ilçeye yönelik sismik tehlikeyi doğrudan ifade etmektedir. Belediye kentsel dönüşüm çalışmalarını aktif biçimde sürdürmektedir. Yüksek gelirli alıcı talebinin güçlü tuttuğu konut piyasasında lüks villa ve kapalı site projeleri ön plana çıkmaktadır. Doğal sit alanı statüsündeki Sapanca Gölü, ilçede yapılaşmayı kısıtlamakla birlikte mevcut mülklerin değerini yüksek tutmaktadır.

Detaylı İncele →

Serdivan Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; Sakarya'nın büyüyen merkez ilçesi, fay üzerinde kritik kentsel alan.

Serdivan, Sakarya iline bağlı dört büyük merkez ilçeden biri olarak hızlı kentsel büyüme yaşayan ve Sakarya'nın en prestijli konut alanlarını barındıran ilçedir. Sakarya Üniversitesi'nin büyük kampüsüne ev sahipliği yapan Serdivan, üniversite ekonomisinin yarattığı dinamik bir konut ve ticaret piyasasına sahiptir. Serdivan, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun etki alanında olup çok yüksek deprem riskli bölgede yer almaktadır. Hızlı kentsel yoğunlaşma riskli yapı stoğunu artırmaktadır. Yeni yapıların önemli bir kısmı deprem yönetmeliklerine uygun olsa da eski stok dikkat gerektirmektedir. Belediye kentsel dönüşüm çalışmalarını aktif biçimde sürdürmektedir. Üniversite varlığı kiralık konut piyasasını yıl boyu canlı tutmaktadır. Sakarya'nın en gelişmiş ilçesi olarak altyapı yatırımları sürekli güncellenmektedir. Sakarya'nın en yüksek konut değerlerine sahip ilçelerinden biri olan Serdivan, yatırımcıların öncelikli tercihlerinden biri olmayı sürdürmektedir.

Detaylı İncele →

Söğütlü Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; Sakarya'nın küçük kırsal ilçesi, fay etkisi ve alüvyal zemin kritik.

Söğütlü, Sakarya iline bağlı küçük nüfusuyla kırsal karakterini koruyan bir ilçedir. Sakarya Ovası'nın tarım arazileri üzerinde tarla tarımı ve küçük ölçekli hayvancılık başlıca geçim kaynaklarıdır. Sakin ve kırsal atmosferiyle şehir kalabalığından uzak bir yaşam sunan ilçe, Sakarya merkezine erişim avantajını da korumaktadır. Söğütlü, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun etkisindedir. Sakarya Ovası alüvyal zemini sismik sıvılaşma ve büyütme riskini önemli ölçüde artırmaktadır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları sürmektedir. Sakarya il merkezine bağlantısı temel hizmetlere erişimi kolaylaştırmaktadır. Kırsal yaşam ve tarımsal ortam arayanlar için değerlendirilebilecek sakin bir profil sunmaktadır.

Detaylı İncele →

Taraklı Kentsel Dönüşüm

Risk

Çok yüksek deprem riski; tarihi ahşap ev ilçesi, fay üzerinde özgün kentsel miras.

Taraklı, Sakarya iline bağlı geleneksel Osmanlı ahşap mimarisiyle Türkiye'nin en özgün tarihi kent dokularından birini barındıran ilçedir. Restore edilmiş konak ve ahşap evleriyle Taraklı, mimari turizm ve kültürel miras turizminin önemli bir destinasyonu haline gelmiştir. Osmanlı mahalle dokusunun neredeyse bozulmadan korunduğu ilçe, tescilli sit alanlarıyla çevrelenmiştir. Taraklı, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun etkisindedir. Tarihi ahşap yapıların deprem direnci çağdaş standartların çok gerisinde kalmaktadır. Bu durum tarihi dokuyu hem kültürel miras hem de yapısal güvenlik açısından çifte risk altına sokmaktadır. Restorasyon ve güçlendirme çalışmaları tarihi doku koruma önceliğiyle birlikte yürütülmektedir. Miras turizmi ilçe ekonomisine değerli bir katkı sağlamaktadır. Kültürel turizm, organik tarım ve termal kaynakların birleşimi Taraklı'ya özgün bir ekonomik profil kazandırmaktadır.

Detaylı İncele →

Sıkça Sorulan Sorular

Sakarya Kentsel Dönüşüm Sürecinde Sık Sorulanlar