Sivas Kentsel Dönüşüm, Donma-Çözülme (İklim) Hasarları ve Yatay Mimari
Sivas Merkez kentsel dönüşüm rehberi: Düşük deprem riskine rağmen ekstrem karasal iklimin (donma-çözülme) beton patlatma etkisi, kısa inşaat sezonu, Esentepe TOKİ projeleri ve otopark çözümleri.
Güncelleme: Mayıs 2026 · Kentsel Dönüşüm Hub
Sivas Kentsel Dönüşüm Genel Bakış
İç Anadolu'nun en geniş yüzölçümüne sahip ili olan Sivas, kuzeyindeki ilçeleri (Koyulhisar, Suşehri) doğrudan Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) üzerinde olmasına rağmen, Merkez ilçe ve güneyi sismik olarak (3. ve 4. derece) daha az riskli kabul edilir. Ancak Sivas Merkez'de kentsel dönüşümün asıl tetikleyicisi 'Ekstrem Karasal İklim' ve eski yapı stoğunun yorgunluğudur. Sivas, kışları -20 dereceleri gören uzun ve sert soğuklara maruz kalır. 1980'ler ve 90'larda düşük kaliteli beton (el dökümü) ve zayıf yalıtımla inşa edilmiş on binlerce konut, 'Donma-Çözülme (Freeze-Thaw)' döngüsüne yenik düşmüştür. Betondaki mikroskobik çatlaklara sızan nem kışın donarak genleşmekte ve kolon/kirişlerin dış yüzeyini (paspayını) patlatarak demiri açığa çıkarmaktadır. Bu yapısal çürüme, binaları deprem olmadan bile tehlikeli hale getirir. Sivas Belediyesi, şehir merkezindeki (Alibaba, Kardeşler, Esentepe) eski gecekondu ve ruhsatsız yapı bölgelerini, TOKİ ve yerel müteahhitler aracılığıyla büyük 'Riskli Alan' projelerine çevirmiştir. Arsa alanlarının genişliği sayesinde, Sivas kentsel dönüşümde yüksek katlı (rant odaklı) yapılardan ziyade, geniş otoparklı, ferah ve yatay (zemin+5) mimari standartlarını başarıyla uygulayabilen şanslı illerden biridir.
Sivas Kentsel Dönüşümde Devlet Destekleri
Sivas İlçe Kentsel Dönüşüm Rehberleri
Merkez Kentsel Dönüşüm
RiskOrta (Beton Yıpranması, Donma-Çözülme ve Kısa Sezon)
Sivas Merkez ilçesi, Türkiye'nin kentsel dönüşüm planlamasını (arsa genişliği sebebiyle) en rahat yapabildiği bölgelerden biridir. Esentepe ve Alibaba gibi mahallelerde geçmişin izlerini taşıyan eski, ruhsatsız veya yığma evler (gecekondular) büyük ada bazlı projelerle toptan temizlenmektedir. Bu alanlarda Sivas Belediyesi ve Çevre Şehircilik Bakanlığı işbirliğiyle (bazen de belediye iştirakleri üzerinden) modern, doğalgazlı, kapalı otoparklı sosyal ve lüks konutlar inşa edilmektedir. Kardeşler ve Mevlana mahalleleri gibi nispeten daha planlı ama 30-40 yıllık kooperatif apartmanlarının bulunduğu yerlerde ise vatandaş-müteahhit anlaşmaları devrededir. Sivas'ta müteahhitleri ve kentsel dönüşüme giren vatandaşları zorlayan en büyük faktör 'İnşaat Sezonunun Kısalığı'dır. Kışların sert ve uzun geçmesi nedeniyle, beton dökümü ve kaba inşaat (şantiye) faaliyetleri Kasım-Nisan ayları arasında genellikle durur. Bu durum, taahhüt edilen teslim sürelerinin uzamasına ve devletin verdiği kira yardımının süresinin inşaat bitmeden dolmasına yol açabilmektedir. Yeni yapılacak binalarda, iklimin yıkıcı etkisine karşı 'Hava Sürükleyici' kimyasal katkılar barındıran Antifrizli Beton (C30-C35) kullanımı ve çatı kar yüküne karşı ağır çelik konstrüksiyonlu dik çatılar zorunludur.
Altınyayla Kentsel Dönüşüm
RiskOrta deprem riski; yüksek rakımlı küçük ilçe, eski yapılar dikkat gerektiriyor.
Altınyayla, Sivas iline bağlı yüksek rakımlı kırsal ilçesidir. Sert kış koşulları ve dağlık arazi ilçenin coğrafi karakterini belirlemektedir. Tarım ve hayvancılık başlıca geçim kaynaklarıdır. Orta Anadolu deprem kuşağında yer almaktadır. Eski yapılar günümüz yönetmelikleriyle uyumsuz durumdadır. Küçük nüfusuyla toplam hasar potansiyeli görece sınırlı kalmaktadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları dönüşümün temel kanalını oluşturmaktadır. Sivas il merkezine bağlantısı temel hizmetlere erişimi sağlamaktadır.
Divriği Kentsel Dönüşüm
RiskOrta-yüksek deprem riski; UNESCO Dünya Mirası ulu cami bölgesi, tarihi yapılar kritik.
Divriği, Sivas iline bağlı UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası ile Türkiye'nin en özgün tarihi ilçelerinden biridir. 13. yüzyıldan kalma bu anıtsal yapı, Anadolu Selçuklu mimarisinin zirve noktalarından biri olarak tescillenmiştir. İlçe, hem kültürel miras turizminin hem de tarihi kimliğinin güçlü bir sözcüsüdür. Divriği, Orta Anadolu'nun aktif deprem kuşağında yer almaktadır. Tarihi yapıların deprem güvenliği, uzmanlar tarafından sürekli gündemde tutulan kritik bir konudur. Eski şehir dokusundaki geleneksel yapılar da deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Restorasyon ve tarihi koruma çalışmaları UNESCO denetiminde sürdürülmektedir. Bireysel yapı yenileme başvuruları ve tarihsel önemi nedeniyle kaynaklar görece daha erişilebilir durumdadır. Sivas'a karayolu bağlantısı ile erilebilir olmakla birlikte uzak konum bazı hizmetlere erişimi güçleştirmektedir.
Doğanşar Kentsel Dönüşüm
RiskOrta deprem riski; küçük kırsal ilçe, eski yapılar ve fay etkisi dikkat gerektiriyor.
Doğanşar, Sivas iline bağlı küçük nüfuslu kırsal ilçesidir. Tarım ve hayvancılık ekonomisinin hâkim olduğu ilçede, sakin kırsal yaşam biçimi ön plana çıkmaktadır. Orta Anadolu deprem kuşağında yer almaktadır. Eski yapılar günümüz standartlarıyla uyumsuz olabilir. Küçük nüfusuyla toplam hasar potansiyeli görece sınırlı kalmaktadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları dönüşümün temel kanalını oluşturmaktadır. Sivas il merkezine bağlantısı temel hizmetlere erişimi sağlamaktadır.
Gemerek Kentsel Dönüşüm
RiskOrta deprem riski; Orta Anadolu ilçesi, linyit madenciliği geçmişi ve eski yapılar.
Gemerek, Sivas iline bağlı linyit madenciliği tarihiyle öne çıkan bir ilçedir. Maden ekonomisinin etkili olduğu ilçede tarım da geçim kaynakları arasında yer almaktadır. Madencilik geçmişi ilçeye ekonomik bir deneyim birikimi kazandırmıştır. Orta Anadolu deprem kuşağında yer almaktadır. Madencilik faaliyetleri zemin stabilitesi üzerinde ek etkiler yaratmıştır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları sürmektedir. Sivas il merkezine bağlantısı temel hizmetlere erişimi kolaylaştırmaktadır. Maden ekonomisinden tarım ve küçük sanayiye geçiş sürecindeki ilçede ekonomik çeşitlilik artmaktadır.
Gölova Kentsel Dönüşüm
RiskOrta deprem riski; küçük kırsal ilçe, fay etkisi ve eski yapılar dikkat gerektiriyor.
Gölova, Sivas iline bağlı küçük ve kırsal niteliğini koruyan bir ilçedir. Tarım ve hayvancılık ilçenin temel geçim kaynaklarıdır. Suşehri ilçesiyle coğrafi yakınlığı bölgenin ekonomik dinamiklerine ortak olmayı sağlamaktadır. Orta Anadolu deprem kuşağında yer almaktadır. Eski yapılar günümüz standartlarıyla uyumsuz olabilir. Küçük nüfusuyla toplam hasar potansiyeli görece sınırlı kalmaktadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları dönüşümün temel kanalını oluşturmaktadır. Sivas il merkezine bağlantısı temel hizmetlere erişimi mümkün kılmaktadır.
Gürün Kentsel Dönüşüm
RiskOrta deprem riski; Orta Anadolu ova ilçesi, tarım ekonomisi ve eski yapılar dikkat gerektiriyor.
Gürün, Sivas iline bağlı Orta Anadolu'nun geniş düzlüklerinde konumlanan tarım ağırlıklı bir ilçedir. Tahıl tarımı ve hayvancılık ilçe ekonomisinin temelini oluştururken kilim dokumacılığı gibi el sanatları da yöresel ekonomiye katkıda bulunmaktadır. Orta Anadolu deprem kuşağında yer almaktadır. Eski yapılar günümüz yönetmelikleriyle uyumsuz durumdadır. Küçük nüfusuyla toplam hasar potansiyeli görece sınırlı kalmaktadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları sürmektedir. Sivas il merkezine bağlantısı temel hizmetlere erişimi kolaylaştırmaktadır. Tarih boyunca önemli bir güzergah üzerinde bulunan Gürün, orta ölçekli bir kırsal merkez işlevi görmektedir.
Hafik Kentsel Dönüşüm
RiskOrta deprem riski; Kızılırmak kıyısı ilçesi, taşkın riski ve eski yapılar dikkat gerektiriyor.
Hafik, Sivas iline bağlı Kızılırmak Nehri kıyısında konumlanan bir ilçedir. Nehir ekonomisi ve tarım ilçenin geçim temelini oluştururken Hafik Barajı'nın oluşturduğu göl alanı rekreasyon ve sulama imkânları sunmaktadır. Orta Anadolu deprem kuşağında yer almaktadır. Kızılırmak vadisi taşkın ve erozyon riskini barındırmaktadır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları sürmektedir. Sivas il merkezine yakın konumuyla temel hizmetlere erişim görece kolaydır. Hafik Barajı gölünün yarattığı doğal ortam, ilçeye kırsal turizm potansiyeli kazandırmaktadır.
İmranlı Kentsel Dönüşüm
RiskOrta-yüksek deprem riski; dağlık Sivas ilçesi, aktif fay yakınlığı ve eski yapılar dikkat.
İmranlı, Sivas iline bağlı dağlık ve yüksek rakımlı bir ilçedir. Tarım ve hayvancılık ilçenin temel geçim kaynaklarını oluştururken sert kış koşulları ilçenin coğrafi karakterini belirlemektedir. İmranlı, Orta Anadolu'nun aktif fay sistemleriyle bağlantılı sismik kuşağında yer almaktadır. Dağlık arazi bazı kesimlerde heyelan riskini barındırmaktadır. Eski yapılar günümüz deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları dönüşümün temel kanalını oluşturmaktadır. Sivas il merkezine bağlantısı görece uzak olmakla birlikte temel hizmetlere erişimi sağlamaktadır. Yüksek rakımlı doğal ortamı kırsal yaşam arayanlar için alternatif bir seçenek sunmaktadır.
Kangal Kentsel Dönüşüm
RiskOrta deprem riski; kaplıca ilçesi ve Kangal köpeğiyle tanınan kırsal ilçe.
Kangal, Sivas iline bağlı hem dünyaca ünlü Kangal köpeğine hem de Balıklı Kaplıca'sına ev sahipliği yapan özgün bir ilçedir. Balıklı Kaplıca, tedavi edici özellikleri nedeniyle her yıl binlerce şifa arayan ziyaretçiyi çekmektedir. Bu termal kaynak ilçeye özel bir ekonomik potansiyel kazandırmaktadır. Orta Anadolu deprem kuşağında yer almaktadır. Jeotermal aktivite ile ilişkili zemin yapısı mühendislik açısından dikkat gerektirmektedir. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Kaplıca ekonomisi konut ve ticari piyasayı belirli bir canlılıkta tutmaktadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları sürmektedir. Sivas il merkezine bağlantısı ve özgün ekonomisi, Kangal'a bölgede farklı bir profil kazandırmaktadır.
Koyulhisar Kentsel Dönüşüm
RiskOrta-yüksek deprem riski; dağlık ilçe, Karadeniz etkisi ve heyelan riski öne çıkıyor.
Koyulhisar, Sivas iline bağlı Karadeniz etkisinin hissedildiği dağlık bir ilçedir. Kelkit Vadisi yakınındaki konumuyla hem Karadeniz hem de İç Anadolu özelliklerini taşımaktadır. Tarım ve hayvancılık ilçe ekonomisinin temel bileşenlerini oluşturmaktadır. Kuzey Anadolu Fay Zonu'na görece yakın konumuyla deprem riski orta-yüksek düzeydedir. Dağlık arazi ve yağışlı iklim heyelan riskini artırmaktadır. Eski yapılar deprem standartlarıyla uyumsuz durumdadır. Bireysel riskli yapı tespiti başvuruları dönüşümün temel kanalını oluşturmaktadır. Sivas ve Ordu illerine bağlantısı ilçeye farklı yönlerde hizmet erişimi sağlamaktadır. Kelkit Vadisi'nin doğal güzellikleri kırsal turizm potansiyeli barındırmaktadır.
Şarkışla Kentsel Dönüşüm
RiskKuraklık ve tarımsal verimlilik kaybı riski yüksek; genç nüfus göçü kentsel dönüşüm baskısı oluşturuyor.
Şarkışla, Sivas iline bağlı köklü bir Orta Anadolu ilçesidir. Geniş tahıl tarlaları ve çayır alanlarıyla çevrili olan ilçe, buğday, arpa ve şeker pancarı üretiminde önemli bir merkez konumundadır. Toprak yapısı tarım için elverişli olsa da iklim değişikliğine bağlı kurak dönemler verimi olumsuz etkilemektedir. Şarkışla'nın kentsel alanı geleneksel Anadolu mimari dokusunu korumaktadır. Taş yapılar ve tarihi camiler, ilçeye özgün bir kimlik kazandırır. Son yıllarda altyapı yatırımları artmış, yollar ve içme suyu sistemleri yenilenmiştir. İlçe ekonomisi ağırlıklı olarak tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Küçükbaş hayvancılık ve süt üretimi önemli gelir kaynakları arasındadır. Buna karşın sanayi yatırımları yetersiz kalmakta, bu durum genç nüfusu büyük şehirlere göç etmeye itmektedir. Şarkışla'da eğitim kurumları kapasitesi yeterli düzeyde olmakla birlikte nitelikli öğretmen bulunması güçleşmektedir. Sağlık hizmetlerinde ilçe hastanesi temel ihtiyaçları karşılamakta; ancak ileri tetkik için Sivas'a başvuru zorunluluğu sürmektedir.
Suşehri Kentsel Dönüşüm
RiskKelkit Çayı taşkın riski ve dağlık arazi kaynaklı heyelan tehlikesi; altyapı iyileştirme çalışmaları sürmekte.
Suşehri, Sivas'ın kuzeyinde Kelkit Çayı vadisinde konumlanan dağlık bir ilçedir. Coğrafi yapısı nedeniyle ulaşım açısından zorlu bir bölgede yer alan ilçe, Karadeniz ikliminin etkisiyle diğer Sivas ilçelerine kıyasla daha yağışlı bir iklime sahiptir. Bu özellik hem tarım potansiyelini artırmakta hem de taşkın ve heyelan risklerini beraberinde getirmektedir. Kelkit Çayı ilçenin doğal yaşam eksenini oluşturmaktadır. Nehir kenarındaki tarım arazileri verimli olmakla birlikte sık yaşanan taşkınlar nedeniyle zarar görmektedir. DSİ'nin taşkın önleme projelerine karşın çay yatağındaki düzenlemeler yeterli düzeye ulaşamamıştır. Suşehri ekonomisi hayvancılık, tarım ve ormancılık faaliyetlerine dayanmaktadır. İlçede küçük çaplı el sanatları ve yerel ticaret de geçim kaynaklarının bir parçasını oluşturmaktadır. Yakın çevredeki maden yataklarının işletilmesi de bölge ekonomisine katkı sağlamaktadır. Nüfus akımı açısından değerlendirildiğinde Suşehri, hem Sivas hem de Karadeniz illeriyle olan bağı nedeniyle çift yönlü göç hareketlerine ev sahipliği yapmaktadır. Altyapı yatırımlarının artırılması ve ekolojik turizmin geliştirilmesi potansiyel büyüme alanları olarak değerlendirilmektedir.
Ulaş Kentsel Dönüşüm
RiskDüşük yoğunluklu bölge; tarım arazisi parçalanması ve kırsal nüfus azalması ön planlama gerektiriyor.
Ulaş, Sivas'ın güneybatısında yer alan küçük ölçekli bir ilçedir. İç Anadolu'nun tipik karasal iklimi hakimdir; yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve karlı geçer. Bu iklim koşulları tarımsal üretim dönemlerini kısıtlamakta ve tarım tiplerini şekillendirmektedir. İlçe ekonomisi büyük ölçüde tahıl tarımı ve küçükbaş hayvancılığa dayanmaktadır. Çevredeki köylerden ilçe merkezine günlük alışveriş trafiği yoğundur. Haftalık pazar günleri bölge ekonomisinin önemli birer kesimini oluşturmaktadır. Ulaş, küçük nüfusuyla sosyal donatı ve hizmet alanında kısıtlı imkânlar sunmaktadır. İlköğretim düzeyinde eğitim mevcut olsa da lise çağındaki öğrenciler Sivas merkeze ya da yakın ilçelere taşınmak zorunda kalmaktadır. Sağlık hizmetlerinde aile sağlığı merkezi temel ihtiyaçları karşılamaktadır. Ulaş'ın uzun vadeli planlamasında tarım arazilerinin parçalanmasının önlenmesi ve kırsal kalkınma desteklerinin etkin kullanımı kilit başlıklar olarak öne çıkmaktadır. Yenilenebilir enerji projeleri, özellikle güneş enerjisi kurulumları, ilçe ekonomisine katkı sağlayabilecek alanlar olarak değerlendirilmektedir.
Yıldızeli Kentsel Dönüşüm
RiskOrta düzey risk; geniş tarım arazilerinde sulama altyapısı yetersizliği ve nüfus yoğunluğu düşüklüğü.
Yıldızeli, Sivas iline bağlı ve il merkezine yakın konumuyla öne çıkan stratejik bir ilçedir. Kızılırmak ovasının bir bölümüne yayılan ilçe, geniş ve verimli tarım arazileriyle iç Anadolu'nun tahıl üretim havzasında yer almaktadır. Sivas-Ankara karayolu güzergahı üzerinde bulunması ticari ve lojistik potansiyelini artırmaktadır. Yıldızeli tarım arazileri sulanabilirlik potansiyeline karşın sulama altyapısı yetersiz kalmaktadır. Kuru tarım koşullarında buğday ve şeker pancarı başlıca ürünler olup verim yıldan yıla büyük farklılıklar göstermektedir. DSİ'nin sulama yatırımlarının tamamlanmasıyla birlikte tarımsal üretim artışının sağlanması beklenmektedir. İlçenin Sivas'a yakınlığı günlük iş gidip gelme imkânı sunduğundan yerleşim kalıcılığını desteklemektedir. Altyapı açısından ilçe merkezi temel hizmetlere sahip olmakla birlikte konut stoğu yaşlı yapılardan oluşmakta ve yenileme ihtiyacı taşımaktadır. Yıldızeli'nde kültürel miras varlıkları ve doğal peyzaj değerleri, eko-turizm potansiyelini ön plana çıkarmaktadır. Bu potansiyelin değerlendirilmesi ilçenin ekonomik çeşitlenmesine önemli katkılar sağlayabilir.
Zara Kentsel Dönüşüm
RiskKızılırmak vadisi taşkın riski ve heyelan potansiyeli; altyapı projeleriyle risk azaltma çalışmaları devam etmektedir.
Zara, Sivas'ın kuzey kesiminde Kızılırmak vadisinde yer alan tarihi bir ilçedir. Kızılırmak Nehri'nin geçtiği bu vadi, jeomorfolojik açıdan çeşitli taşkın ve heyelan risklerini barındırmaktadır. Bununla birlikte nehir kenarındaki alüvyal topraklar tarım açısından yüksek verimlilik sunmaktadır. Zara tarihi açıdan zengin bir geçmişe sahiptir. Bölgedeki höyükler ve arkeolojik kalıntılar Hitit ve öncesi dönemlere uzanan bir yerleşim tarihine işaret etmektedir. Bu kültürel miras, doğru şekilde değerlendirildiğinde kültür turizmi açısından önemli bir potansiyel oluşturmaktadır. Ekonomik açıdan Zara, tarım ve hayvancılık temelinde ilerlemektedir. Arı yetiştiriciliği ve bal üretimi de ilçeye özgü önemli bir gelir kaynağı olmaya devam etmektedir. Ancak sanayi yatırımları yetersiz kalmakta ve istihdam sorunları varlığını sürdürmektedir. Altyapı açısından ilçe son yıllarda önemli yatırımlar almıştır. Yol ağının güçlendirilmesi ve içme suyu sistemlerinin yenilenmesi hizmet kalitesini artırmıştır. Eğitim alanında ilçe merkezi ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarına sahip olmakla birlikte yükseköğretime erişim için Sivas'a gidilmesi gerekmektedir.
Akıncılar Kentsel Dönüşüm
RiskDüşük nüfus yoğunluğu ve kırsal kesimde altyapı eksiklikleri; ormanlık arazi yangın riski sezonal tehdit oluşturuyor.
Akıncılar, Sivas iline bağlı küçük ölçekli ve ormanlık bir ilçedir. Kelkit Çayı havzasına yakın konumuyla dağlık arazi yapısına sahip olan ilçe, Karadeniz ikliminin etkisiyle nispeten daha yağışlı bir bölgede yer almaktadır. Orman örtüsü ilçenin coğrafi görünümünü büyük ölçüde belirlemektedir. Akıncılar ekonomisi orman ürünleri, hayvancılık ve küçük ölçekli tarım faaliyetlerine dayanmaktadır. Yaz aylarında yaylacılık geleneği yaşatılmakta; bu süreçte süt ve süt ürünleri üretimi önem kazanmaktadır. İlçede istihdam olanakları oldukça kısıtlı olup bu durum genç nüfusu göçe zorlamaktadır. Altyapı açısından ilçe merkezi temel kamu hizmetlerine sahip olmakla birlikte bazı köy ve mezralarda hâlâ yol, içme suyu ve elektrik sorunları yaşanmaktadır. İletişim altyapısı da kırsal kesimde yetersiz kalmaktadır. Akıncılar'ın doğal güzellikleri ve temiz havası, doğa turizmi açısından değerlendirilebilecek bir potansiyel barındırmaktadır. Orman yürüyüş parkurları ve kamp alanları oluşturulması ilçe ekonomisine katkı sağlayabilecek projeler arasındadır.