Yozgat Kentsel Dönüşüm, Donma-Çözülme Hasarları ve Hisseli Tapu Sorunları

Orta (Beton Yorgunluğu ve Çoklu Mülkiyet Krizi)

Yozgat Merkez ilçesinde kentsel dönüşüm, şehrin tarihi çekirdeğinde yer alan dar sokaklı ve bitişik nizam eski mahalleleri (Medrese, Eskipazar) modernleştirmek üzerine kuruludur. Bu mahallelerdeki binalar 35-40 yaşını doldurmuş, asansörsüz, ısı yalıtımsız ve kömür sobası/kalitesiz tesisat sebebiyle ağır yıpranmış durumdadır. Çapanoğlu ve Lise gibi nispeten merkezi lokasyonlarda ticari değer yüksek olsa da, kentsel dönüşüm için müteahhide verilecek fazladan kat (emsal artışı) izni bulunmamaktadır. Bu durum, Yozgat'ta kentsel dönüşümü 'taahhüt (parayla yaptırma)' modeline sıkıştırmıştır. Hak sahipleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın sunduğu Kentsel Dönüşüm Kredisi'ni kullanarak binalarını yenilemeye çalışmaktadır. Ancak gurbetçilerin veya il dışında yaşayan varislerin sürece ilgisiz kalması (vekalet vermemesi), projenin başlamasını yıllarca ötelemektedir. Yeni inşa edilecek binalarda Yozgat Belediyesi, enerji verimliliğini (kalın mantolama) ve donmaya karşı kimyasal katkılı üst sınıf (C30+) beton kullanımını şart koşmaktadır.

Orta risk – kırsal kesimde nüfus azalması ve altyapı yetersizlikleri öne çıkıyor.

Akdağmadeni, Yozgat iline bağlı tarihi bir ilçe olup Akdağ eteklerinde konumlanmaktadır. İlçe, Osmanlı döneminden kalma camiler ve konak yapılarıyla tarihi dokusunu büyük ölçüde korumaktadır. Tarım ve hayvancılık geçim kaynaklarının başında gelmekte; tahıl, şeker pancarı ve canlı hayvan ticareti yerel ekonomiyi ayakta tutmaktadır. İlçe merkezinde kamu hizmetleri görece yeterli düzeyde olsa da köy yerleşimlerinde genç nüfusun il merkezlerine göç etmesiyle birlikte tarımsal üretim verimliliği düşmektedir. Akdağmadeni Devlet Hastanesi temel sağlık ihtiyaçlarını karşılamakta, ancak ileri tedavi için Yozgat veya Ankara'ya ulaşım gerekmektedir. Kentsel dönüşüm kapsamında bazı eski konut alanları yenilenmekte; bina güçlendirme çalışmaları sürdürülmektedir. Doğa turizmi açısından Akdağ yaylalarının potansiyeli değerlendirilmeye çalışılmaktadır. Yöresel el sanatları ve geleneksel Yozgat mutfağı ilçenin kültürel zenginlikleri arasında sayılmaktadır. Ulaşım altyapısı Yozgat–Akdağmadeni karayolu üzerinden sağlanmakta olup bazı köy yolları kışın zorlanmaktadır. Genç nüfusun kentlere göçü, tarımsal iş gücünü olumsuz etkilemekte; ilçede sürdürülebilir kalkınma modelleri geliştirilmesi ihtiyacı gündemdeki yerini korumaktadır.

Düşük-orta risk – küçük ölçekli kırsal ilçe, deprem riski sınırlı.

Yozgat'ın Aydıncık ilçesi, iç Anadolu'nun sakin kırsal atmosferini yansıtan küçük ölçekli bir yerleşim birimidir. İlçede hayvancılık ve küçük ölçekli tarım temel geçim kaynağı olup doğal çayır ve meraların yaygınlığı sığır ve koyun yetiştiriciliğini desteklemektedir. Nüfusu sınırlı olan Aydıncık, temel kamu hizmetlerine sahip olmakla birlikte ileri düzey sağlık ve eğitim için Yozgat merkezine bağımlıdır. İlçede altyapı yatırımları son yıllarda artmış; içme suyu şebekeleri yenilenmiş ve bazı köy yolları asfaltlanmıştır. Kentsel dönüşüm anlamında ilçe merkezi sakin bir yapıya sahiptir. Yaşlı nüfusun ağırlıklı olduğu ilçede gençlerin Yozgat ve Ankara'ya göçü temel demografik sorun olarak öne çıkmaktadır. Doğal ortamın korunması ve ekoturizm potansiyelinin geliştirilmesi, ilçenin sürdürülebilir kalkınma gündeminin bir parçasını oluşturmaktadır.

Orta risk – orta büyüklükte ilçe, tarıma dayalı ekonomi ve göç baskısı.

Boğazlıyan, Yozgat iline bağlı orta büyüklükte bir ilçe olup verimli tarım arazileriyle öne çıkmaktadır. Tahıl, şeker pancarı ve hayvancılık ilçe ekonomisinin temelini oluştururken Boğazlıyan Şeker Fabrikası bölgenin en önemli sanayi tesislerinden biri konumundadır. İlçede eğitim altyapısı görece gelişmiş olup lise düzeyinde öğretim imkânları mevcuttur. Sağlık alanında Boğazlıyan Devlet Hastanesi temel ihtiyaçları karşılamakta, ileri tedavi için Yozgat veya Ankara tercih edilmektedir. Kentsel dönüşüm çalışmaları ilçe merkezinde sürmekte; eski yapı stoğunun yenilenmesi gündemde tutulmaktadır. Boğazlıyan–Yozgat–Ankara ulaşım ekseni iyi düzeyde olmakla birlikte bazı belde ve köy bağlantıları mevsimsel zorluklara maruz kalmaktadır. Türkiye İstiklal Harbinde de adı geçen Boğazlıyan tarihsel önemi bakımından da ilgi çekici bir ilçedir. Yöresel mutfak ve el sanatları korunmaya çalışılmakta; yerel festivaller aracılığıyla kültürel miras yaşatılmaktadır.

Orta risk – tarım ağırlıklı, genç nüfus göçü belirgin.

Çayıralan, Yozgat'ın doğusunda yer alan tarıma dayalı bir ilçedir. Verimli çayır arazileri hayvancılığa elverişli ortam sağlarken tahıl üretimi de önemli bir geçim kaynağı olmaya devam etmektedir. İlçenin adı, bölgedeki geniş çayır alanlarından gelmektedir. İlçe merkezi temel kamu hizmetlerine sahiptir. Sağlık ocağı ve aile hekimliği birimi yerel ihtiyaçları karşılamakta; ağır vakalar için Yozgat Şehir Hastanesi'ne sevk yapılmaktadır. Eğitimde ilkokul ve ortaokul mevcut olup lise eğitimi için Yozgat merkeze ulaşım söz konusudur. Kentsel dönüşüm anlamında ilçede eski konut stoğu yenilenmekte; bireysel güçlendirme başvuruları artmaktadır. Altyapı yatırımları sürmekte, köy yollarının asfaltlanması ve içme suyu projeleri tamamlanmaktadır. Çayıralan, kırsal kalkınma potansiyelini değerlendirmek için organik tarım ve hayvancılık desteklerini aktif olarak kullanmaktadır.

Orta risk – orta büyüklükte ilçe, ekonomik durgunluk ve göç belirgin.

Çekerek, Yozgat iline bağlı ve aynı adlı ırmak kıyısında konumlanan ilçedir. Çekerek Çayı'nın getirdiği verimlilik sayesinde bölgede tahıl ve meyvecilik öne çıkmaktadır. İlçenin merkezi, Yozgat'a bağlanan ana karayolu üzerinde konumlanmış olup ulaşım açısından avantajlıdır. İlçede sağlık ocağı ve aile sağlığı merkezi hizmet vermektedir. Eğitimde ilköğretim ve lise düzeyinde okullar mevcuttur. Çekerek Devlet Hastanesi temel sağlık hizmetlerini sağlarken daha kapsamlı tedaviler için Yozgat tercih edilmektedir. Kentsel dönüşüm çalışmaları ilçe merkezinde sürmekte; çöken veya eskiyen konutların yenilenmesi için bireysel başvurular artmaktadır. Çekerek Irmağı kıyısında rekreasyon alanları oluşturulması ve ekoturizm potansiyelinin geliştirilmesi gündemdedir. İlçede küçük ölçekli ticaret ve zanaatkârlık da ekonomik yaşama katkıda bulunmaktadır.

Düşük-orta risk – küçük ilçe, ekonomik durgunluk ve göç belirgin.

Saraykent, Yozgat iline bağlı küçük ölçekli bir ilçedir. Adındaki 'saray' ifadesi, bölgedeki tarihsel öneme işaret etmektedir. Hayvancılık ve kuru tarım ağırlıklı ekonomisiyle kırsal karakterini koruyan ilçe, son yıllarda nüfus azalmasıyla mücadele etmektedir. Temel kamu hizmetleri ilçe merkezinde sunulmaktadır. Aile sağlığı merkezi ve ilköğretim okulu mevcut olup lise ve hastane hizmetleri için Sorgun veya Yozgat merkezine ulaşım gerekmektedir. Karayolu altyapısı gelişmiş olmakla birlikte bazı köy bağlantıları mevsimsel zorluklara maruz kalmaktadır. İlçede genç nüfusun büyük ölçüde Ankara, Kayseri ve İstanbul'a göç ettiği görülmektedir. Kırsal kalkınma politikaları kapsamında tarım destekleri ve altyapı yatırımları sürmektedir. Saraykent'in sürdürülebilir kalkınma potansiyeli, hayvancılık kooperatifleri ve organik üretim modelleriyle değerlendirilebilir.

Orta risk – orta büyüklükte ilçe, kaplıca turizmi potansiyeli var.

Sarıkaya, Yozgat'ın güneyinde yer alan ve kaplıca kaynaklarıyla öne çıkan bir ilçedir. Bölgedeki sıcak su kaynakları (termaller) yüzyıllardır şifalı özellikleri nedeniyle ziyaret edilmekte; bu durum ilçeye sağlık turizmi alanında önemli bir potansiyel sunmaktadır. Tarım ve hayvancılık geçim kaynaklarının başını çekse de kaplıca turizmi ilçe ekonomisine katkı sağlamaktadır. Sarıkaya Kaplıcaları, hem yerel halkın hem de çevre illerdeki ziyaretçilerin ilgi odağı haline gelmiştir. İlçede konaklama tesislerinin geliştirilmesi, sağlık turizmi alanında daha büyük bir paya ulaşılmasını sağlayacaktır. Kentsel dönüşüm çalışmaları ilçe merkezinde sürmekte; eski konut stoku yenilenmektedir. Ulaşım altyapısı Yozgat–Kayseri karayolu üzerinden sağlam bir bağlantı sunmaktadır. Genç nüfusun göçü ilçenin temel demografik sorunlarından biri olmayı sürdürmekte; kaplıca turizmi bu soruna çözüm üretmek açısından umut vadeden bir alan olarak değerlendirilmektedir.

Orta risk – tarıma dayalı ekonomi, genç nüfus göçü.

Şefaatli, Yozgat'ın batısında yer alan ve tarım ekonomisine dayalı orta büyüklükte bir ilçedir. Kızılırmak havzasına yakın konumu, bölgede tahıl ve yem bitkisi üretimine elverişli koşullar yaratmaktadır. Hayvancılık da ilçe halkı için önemli bir geçim kaynağı olmaya devam etmektedir. Şefaatli'de temel kamu hizmetleri sunulmakta; sağlık merkezi ve ilköğretim okulları ilçe sakinlerine hizmet vermektedir. Lise eğitimi ve hastane hizmetleri için Yozgat merkezine ulaşım gerekmektedir. Ulaşım açısından Yozgat–Kırşehir karayoluna bağlı olan ilçe, komşu illere erişim bakımından avantajlı konumdadır. Kentsel dönüşüm kapsamında ilçe merkezinde bazı eski yapılar yenilenmekte; bireysel güçlendirme başvuruları artmaktadır. Gençlerin büyük şehirlere göçü temel demografik sorun olmayı sürdürmekte; tarım ve hayvancılık sektöründe iş gücü açığı giderek belirginleşmektedir. Kırsal kalkınma programları ve kooperatif destekleri ilçenin gelişim öncelikleri arasında yer almaktadır.

Orta risk – Yozgat'ın en kalabalık ilçesi, kentleşme ve altyapı baskısı.

Sorgun, Yozgat iline bağlı ve ilin en kalabalık ilçelerinden biri olan gelişmekte olan bir yerleşim birimidir. Kızılırmak havzasında yer alan ilçe, verimli tarım arazileri ve su kaynakları bakımından avantajlı bir konuma sahiptir. Tahıl, şeker pancarı ve hayvancılık temel geçim kaynakları arasında yer almaktadır. Sorgun, Yozgat merkezinden sonra en gelişmiş altyapıya sahip ilçelerden biridir. Sorgun Devlet Hastanesi, lise ve meslek lisesi gibi eğitim kurumları ilçenin hizmet kapasitesini güçlendirmektedir. Sanayi bölgesinde küçük ve orta ölçekli işletmeler faaliyet göstermekte; bu durum ilçeye istihdam yaratma açısından avantaj sağlamaktadır. Kentsel dönüşüm alanında Sorgun'da riskli yapı tespiti ve dönüşüm projeleri yürütülmektedir. İlçe merkezinde yeni konut alanları gelişmekte; altyapı hizmetleri genişletilmektedir. Kızılırmak kıyısındaki rekreasyon alanlarının geliştirilmesi ve ekoturizm potansiyelinin değerlendirilmesi ilçenin öncelikleri arasında yer almaktadır. Sorgun'un Yozgat–Sivas–Ankara karayolu üzerindeki konumu, ticaret ve lojistik açısından stratejik önem taşımaktadır. İlçenin ekonomik çeşitliliğinin artırılması ve genç nüfus göçünün önlenmesi için ticaret ve sanayi yatırımlarına ihtiyaç duyulmaktadır.

Orta risk – orta büyüklükte ilçe, sanayi ve tarım dengesi.

Yerköy, Yozgat iline bağlı ve Ankara–Sivas demiryolu hattı üzerinde yer alan stratejik konumlu bir ilçedir. Demiryolu bağlantısı ilçeye tarihsel dönemlerden bu yana ticaret ve ulaşım açısından önemli avantajlar sunmuştur. Tahıl tarımı ve hayvancılık yanında küçük ölçekli sanayi de ilçenin ekonomisine katkı sağlamaktadır. Yerköy'de eğitim ve sağlık altyapısı görece gelişmiş durumdadır. Devlet hastanesi ve lise düzeyinde eğitim kurumları ilçe sakinlerine hizmet vermekte; sanayi bölgesinde çeşitli işletmeler istihdam yaratmaktadır. Demiryolu bağlantısı lojistik açıdan ilçeye önemli bir rekabet avantajı tanımaktadır. Kentsel dönüşüm çalışmaları ilçe merkezinde sürmekte; eski yapı stoku yenilenmektedir. Yerköy, Yozgat ilçeleri arasında demiryolu ulaşımına sahip sayılı ilçelerden biri olması nedeniyle lojistik ve sanayi yatırımları açısından cazip bir konumdadır. Genç nüfusun büyük şehirlere göçü yavaşlamakla birlikte sürmekte; istihdam alanlarının çeşitlendirilmesi bu göçü azaltmaya yönelik öncelikli politika olmaya devam etmektedir.