Zonguldak Kentsel Dönüşüm, Maden Çökmeleri (Tasman) ve Yamaç Heyelanları

Zonguldak kentsel dönüşüm acil rehberi: Yeraltı maden galerilerinin çökmesiyle oluşan 'Tasman' riski, dik yamaç yapılaşmaları, deniz korozyonu ve TOKİ rezerv transferleri.

Güncelleme: Mayıs 2026 · Kentsel Dönüşüm Hub

Zonguldak Kentsel Dönüşüm Genel Bakış

Emeğin ve kömürün başkenti Zonguldak, Türkiye'deki kentsel dönüşüm pratikleri içinde eşi benzeri olmayan, tamamen kendine has bir mühendislik problemiyle karşı karşıyadır: 'Tasman' (Madencilik kaynaklı zemin oturması). Yüzyılı aşkın süredir şehrin altının kömür galerileriyle (tünelleriyle) oyulmuş olması, yeraltında devasa boşluklar yaratmıştır. Bu boşluklar zamanla çökerek yer yüzeyinde 'tasman' adı verilen asimetrik çanaklaşmalara (çökmelere) neden olmaktadır. Zonguldak'ta binalar deprem fay hattı sebebiyle değil; altlarındaki maden tünelleri çöktüğü için çatlamakta, yana yatmakta ve ikiye ayrılmaktadır. Bu jeolojik dehşete ek olarak, şehrin topoğrafyası denizden aniden %60-70 eğimli sarp yamaçlara doğru tırmanır. Dik yamaçlardaki ruhsatsız ve istinatsız gecekondu yapılaşması, şiddetli Karadeniz yağmurlarında ölümcül heyelan riskleri taşır. Sahil kesimindeki yüksek rutubet ve deniz tuzu ise eski binaların demirlerini un ufak etmiştir (Korozyon). Zonguldak'ta kentsel dönüşüm, binaları olduğu yerde yenilemekten çok, 'Tasman bölgesi ve yamaçlardaki riskli mahalleleri boşaltıp, daha sağlam zeminlere transfer etme' (Bakanlık ve TOKİ aracılığıyla) üzerine kuruludur.

Zonguldak Kentsel Dönüşümde Devlet Destekleri

Zonguldak İlçe Kentsel Dönüşüm Rehberleri

Merkez Kentsel Dönüşüm

Risk

Ekstrem (Maden Çökmeleri/Tasman, Heyelan ve Korozyon)

Zonguldak Merkez, dik dağlar ile deniz arasına sıkışmış, genişlemeye yeri olmayan bir ilçedir. Mithatpaşa, Terakki ve Tepebaşı gibi mahallelerin altı tamamen eski kömür üretim galerileriyle doludur. Bu bölgelerde oturan vatandaşlar, evlerinin duvarlarında aniden derin V şeklinde çatlaklar oluştuğunu, kapıların kapanmadığını (zemin oturması/tasman belirtisi) sıkça yaşar. Bu bölgelerde 'Yerinde Dönüşüm' yapmak (eski binayı yıkıp aynı yere yenisini yapmak) intihardır ve çoğu zaman imar izni verilmez (Tasman alanları yapılaşmaya kapatılır). Yeni bina yapılacaksa dahi, zemindeki çökme anında binanın bütün kalmasını sağlayacak devasa 'Çelik Kafes Sistemler' veya 'Ağır Radye Jeneral Temeller' yapılması şarttır. İncivez gibi üniversite öğrencilerinin yoğun yaşadığı, rantın yüksek olduğu mahallelerde ise kentsel dönüşüm, dik yamaçlara yapılan devasa istinat (iksa) duvarları maliyetleriyle boğuşur. Eski bir binayı yıkarken yandaki binanın kaymaması için milyonlarca liralık çelik ankrajlı perde beton yapılması zorunludur. Zonguldak'taki en akılcı çözüm, Riskli Alan ilan edilen (tasman ve heyelanlı) çöküntü bölgelerinin tamamen yeşil alana çevrilmesi ve halkın sağlam kayalık zeminlerde inşa edilen TOKİ rezerv konutlarına taşınmasıdır.

Detaylı İncele →

Alaplı Kentsel Dönüşüm

Risk

Orta risk – kıyı sanayii ve eski maden bölgesi, çevre ve zemin riskleri.

Alaplı, Zonguldak iline bağlı ve Karadeniz kıyısında yer alan sanayi ve tarım karışımı bir ilçedir. Tarihsel olarak Zonguldak'ın kömür havzası sınırında bulunan ilçede madencilik kültürünün izleri bugün de hissedilmektedir. Bölgede tekstil, gıda ve hafif sanayi alanlarında faaliyet gösteren işletmeler ekonomiye katkı sağlamaktadır. Alaplı, Batı Karadeniz kıyı şeridinde konumlanması nedeniyle tarım arazileri, orman alanları ve kıyı kesimlerinden oluşan çeşitli bir coğrafi yapıya sahiptir. Fındık, mısır ve kıyı balıkçılığı yerel ekonominin önemli unsurlarıdır. Karadeniz kıyısındaki plajlar ve doğal güzellikler, yaz döneminde turizm faaliyetlerine zemin hazırlamaktadır. Kentsel dönüşüm çalışmaları ilçe merkezinde yürütülmekte; eski maden yerleşim alanlarında yapı güçlendirme projeleri hayata geçirilmektedir. Zemin yapısı nedeniyle bazı bölgelerde heyelan riski bulunmakta; bu durum yapı ruhsatı ve imar planlamasında dikkatli değerlendirme gerektirmektedir. Alaplı OSB bölgede sanayi istihdamını desteklemektedir.

Detaylı İncele →

Çaycuma Kentsel Dönüşüm

Risk

Orta risk – sanayi ilçesi, su baskını ve endüstriyel çevre riskleri.

Çaycuma, Zonguldak iline bağlı ve Batı Karadeniz'in önemli sanayi merkezlerinden biri olan ilçedir. Filyos Çayı kıyısında konumlanan ilçede kâğıt, selüloz ve demir-çelik alanlarında büyük ölçekli tesisler faaliyet göstermektedir. ÇAYKUR çay fabrikası da bölgede sanayi istihdamını destekleyen önemli bir kuruluştur. Filyos Limanı ve bölgede planlanan büyük enerji ve petrokimya yatırımları, Çaycuma'nın önümüzdeki on yıllarda önemli bir sanayi merkezi olma potansiyelini artırmaktadır. Karadeniz'e açılan Filyos Vadisi hem ekolojik hem de ekonomik açıdan stratejik bir öneme sahiptir. Kentsel dönüşüm çalışmaları ilçe merkezinde sürmekte; sanayi bölgelerine yakın eski konut alanları yenilenmektedir. Filyos Çayı'nın taşkın riski özellikle kış ve ilkbahar dönemlerinde endişe kaynağı olmakta; nehir ıslah projeleri bu riski azaltmaya yönelik yürütülmektedir. Sanayi yatırımlarının çevresel etkileri dikkatle izlenmektedir.

Detaylı İncele →

Devrek Kentsel Dönüşüm

Risk

Orta risk – bastonuyla meşhur el sanatları ilçesi, ekonomik dönüşüm süreci.

Devrek, Zonguldak iline bağlı ve Türkiye genelinde özellikle meşe ağacından yapılan el işi bastonuyla tanınan bir ilçedir. 'Devrek bastonu' coğrafi işaret tescili almış olup ülkemizin en değerli el sanatı ürünleri arasında gösterilmektedir. Bu özgün zanaat, ilçeye kültürel kimlik kazandırmanın yanı sıra ekonomik bir değer de yaratmaktadır. Devrek'te belli başlı geçim kaynakları arasında hayvancılık, ormancılık ürünleri ve küçük ölçekli ziraat yer almaktadır. İlçenin ormanlık yapısı, ahşap işçiliği ve el sanatları alanındaki üretimine hammadde sağlamaktadır. Baston üretimi bireysel usta-çırak geleneğiyle sürdürülmekte; bu alanda küçük atölyeler ve aile işletmeleri faaliyet göstermektedir. Kentsel dönüşüm kapsamında ilçe merkezinde eski yapılar yenilenmekte; altyapı iyileştirmeleri sürdürülmektedir. Gençlerin baston üretimi gibi geleneksel zanaatlara ilgisinin azalması ve büyük şehirlere göçü, bu özgün mirası tehdit eden başlıca faktörler arasında sayılmaktadır. Devrek bastonu turizminin geliştirilmesi ve el sanatları akademisi kurulması gündemdeki önemli konular arasında yer almaktadır.

Detaylı İncele →

Gökçebey Kentsel Dönüşüm

Risk

Düşük-orta risk – küçük sanayi ilçesi, Batı Karadeniz güzergahında.

Gökçebey, Zonguldak iline bağlı ve Batı Karadeniz bölgesinin sanayi koridorunda yer alan küçük ölçekli bir ilçedir. Bölgede küçük ve orta ölçekli sanayi tesisleri ile tarım faaliyetleri bir arada yürütülmektedir. Fındık bahçeleri ve kısmen ormancılık ürünleri yerel ekonomiye katkı sağlamaktadır. Gökçebey, İstanbul–Ankara–Zonguldak bağlantısı üzerindeki konumuyla ulaşım açısından avantajlı bir noktada bulunmaktadır. Bu güzergah ilçenin ticaret ve lojistik alanında gelişme potansiyelini desteklemektedir. İlçede temel kamu hizmetleri sunulmakta; ileri sağlık ve eğitim için Zonguldak merkeze ulaşım tercih edilmektedir. Kentsel dönüşüm anlamında Gökçebey'de eski yapı stoğu yenilenmekte; bireysel güçlendirme başvuruları sürmektedir. Karadeniz iklimine özgü yağışlı hava koşulları yapı dayanıklılığını olumsuz etkileyebilmekte; bu durum düzenli bakım ve dönüşüm ihtiyacını artırmaktadır. Gökçebey'in kalkınma potansiyeli, bölgede planlanan büyük altyapı yatırımlarıyla birlikte değerlendirildiğinde umut verici bir tablo ortaya çıkmaktadır.

Detaylı İncele →

Ereğli Kentsel Dönüşüm

Risk

Orta-yüksek risk – demir-çelik sanayii ve eski maden alanları, çevre ve zemin riskleri.

Zonguldak'ın Ereğli ilçesi, Türk sanayiinin sembol tesislerinden biri olan Erdemir (Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları) ile özdeşleşmiş stratejik bir kentsel merkezdir. 1965 yılında kurulan Erdemir, Türkiye'nin en büyük entegre demir-çelik tesislerinden biri olarak bölgeye binlerce istihdam olanağı sunmaktadır. Bu sanayi mirası, Ereğli'yi Zonguldak iline bağlı ilçeler arasında ekonomik açıdan en önemli konuma taşımaktadır. Karadeniz kıyısında yer alan Ereğli, tarihi Herkül (Heraclea Pontica) antik kentinin bulunduğu alanda kurulmuştur. Eski yerleşim kalıntıları ve Karadeniz kıyısındaki sahil şeridi ilçeye tarihsel ve doğal zenginlikler katmaktadır. İlçede eğitim ve sağlık altyapısı güçlüdür; devlet hastanesi, lise ve meslek liseleri sakinlere kapsamlı hizmet sunmaktadır. Kentsel dönüşüm çalışmaları Ereğli'de aktif biçimde sürmektedir. Sanayi bölgelerine yakın eski işçi mahallelerinde yapı güçlendirme ve yenileme projeleri yürütülmekte; TOKİ konut alanları geliştirilmektedir. Karadeniz kıyısındaki sahil bandının düzenlenmesi ve turizm altyapısının güçlendirilmesi ilçe gündemindeki önemli konular arasındadır. Erdemir'in özelleştirme sürecinin ardından yaşanan dönüşümler, ilçenin sanayi kimliğini koruma ve çeşitlendirme arasındaki dengeyi zorlaştırmıştır. Çevre yönetimi, sanayi emisyonlarının izlenmesi ve eski fabrika alanlarının rehabilitasyonu güncelliğini koruyan konular arasındadır.

Detaylı İncele →

Kilimli Kentsel Dönüşüm

Risk

Orta-yüksek risk – eski kömür madeni bölgesi, zemin çökmesi ve maden kaynaklı riskler.

Kilimli, Zonguldak iline bağlı ve Türkiye'nin tarihsel kömür havzasının merkezinde yer alan bir ilçedir. Zonguldak kömür havzasının önemli bir parçasını oluşturan ilçede onlarca yıl boyunca taşkömürü çıkarılmıştır. Maden ocaklarının yarattığı ekonomik canlılık, bölge sakinlerinin yaşam biçimini şekillendirmiş ve madencilik kültürü ilçede derin izler bırakmıştır. Kömür endüstrisinin gerilemesiyle birlikte Kilimli ekonomik dönüşüm sürecine girmiştir. Eski maden işçileri ve ailelerinin geçimini sürdürmesi güçleşmiş; göç eğilimi artmıştır. İlçede temel kamu hizmetleri sürdürülmekte; sağlık ocağı ve ilköğretim okulları hizmet vermektedir. Kentsel dönüşüm Kilimli'de öncelikli bir gündem maddesidir. Eski maden galerilerinin üzerinde konumlanan yapılar zemin çökmesi riski taşımakta; bu durum kapsamlı mühendislik değerlendirmesi gerektirmektedir. Maden ocaklarının yol açtığı zemin deformasyonları bazı mahallelerde yapısal sorunlara neden olmakta; yenileme ve güçlendirme çalışmaları hayati önem taşımaktadır. Kilimli, maden mirası turizmi açısından da potansiyel barındırmaktadır. Tarihi maden ocaklarının müzeye dönüştürülmesi ve maden kültürüne dair bellek mekânlarının oluşturulması, ilçenin turizm vizyonunu şekillendirebilecek adımlar arasındadır.

Detaylı İncele →

Kozlu Kentsel Dönüşüm

Risk

Yüksek risk – yoğun madencilik geçmişi, zemin ve maden gazı riskleri.

Kozlu, Zonguldak iline bağlı ve Türkiye'nin en köklü taşkömürü üretim merkezlerinden biri olan ilçedir. 19. yüzyıldan bu yana kesintisiz kömür çıkarımının gerçekleştirildiği Kozlu maden ocakları, Cumhuriyet tarihinde de stratejik önem taşımıştır. Türkiye Taşkömürü Kurumu'nun (TTK) kilit tesislerinden bazıları Kozlu'da bulunmaktadır. 1992 yılında yaşanan Kozlu maden kazası, Türk tarihinin en ağır maden felaketi olarak kayıtlara geçmiştir; bu trajedi bölgede derin bir toplumsal hafızaya yol açmış ve maden güvenliğine ilişkin bilincin artmasına katkı sağlamıştır. Bu tarihsel bağlamda ilçenin kentsel ve sosyal dokusu şekillenmeye devam etmektedir. Kentsel dönüşüm Kozlu'da kritik önem taşımaktadır. Maden galerilerinin altında kalan yapılar zemin çökmesi ve metan gazı birikimi riski barındırmakta; bu durum kapsamlı mühendislik değerlendirmesi ve dönüşüm çalışması gerektirmektedir. Zonguldak Valiliği ve ilgili bakanlıkların yürüttüğü riskli yapı tespit çalışmaları ilçede sürmektedir. Kozlu, maden endüstrisinin gerilemesiyle ekonomik çeşitlendirme ihtiyacı yaşamaktadır. Karadeniz kıyısına yakın konumu turizm alanında potansiyel sunmakta; endüstri mirası turizmi, balıkçılık ve sahil rekreasyonu ilçenin geleceğe dönük seçenekleri arasında yer almaktadır.

Detaylı İncele →

Sıkça Sorulan Sorular

Zonguldak Kentsel Dönüşüm Sürecinde Sık Sorulanlar