Balıkesir Kentsel Dönüşüm, Karesi Altıeylül ve Edremit Fay Hattı Yenileme

Orta Risk – Ayvalık, Ege kıyısında zeytinlik alanlar arasında konumlanmış tarihi bir ilçedir. Kıyı yapıları tuzlu su korozyon riski taşırken, ilçe genelinde tarihi taş yapıların yıpranma düzeyi sismik aktiviteyle birleşince orta düzey risk oluşturmaktadır. Aynı zamanda adalar bölgesi zemin yapısı açısından kayalık ve görece güvenlidir.

Ayvalık, Kuzey Ege'nin en özgün doğal ve tarihi dokusunu barındıran ilçelerinden biridir. Kıyı boyunca uzanan tarihi taş yapılar Rum mimari geleneğinin izlerini taşımakta; bu yapılar tarihi sit alanı statüsüyle koruma altındadır. Kıyı yapılarında tuzlu hava ve nem korozyon etkisiyle yapısal yıpranma hızlanmaktadır. Sarımsaklı ve Altınova gibi yeni gelişim bölgelerinde ise 1980-2000 arası inşa edilmiş yazlık konutlar yaygındır; bu yapılar düşük malzeme kalitesiyle üretilmiş olabilir. Cunda Adası'ndaki tarihi yapılar depreme dayanıklılık açısından değerlendirilmesi gereken önemli bir grubu oluşturmaktadır. Ayvalık'ta kentsel dönüşüm yaklaşımının tarihi dokuyu koruyarak yapısal güvenliği artırma ekseninde kurgulanması gerekmektedir.

Orta Risk – Balya, Balıkesir ilinin küçük ve düşük nüfuslu iç ilçelerinden biridir. Zemin büyük ölçüde sağlam anakaya üzerinde olup alüvyon dolgu alanlar sınırlıdır. Orta düzey sismik aktivite bölgesi olan Kuzey Ege'nin genel riski geçerlidir. Mevcut yapı stoku çoğunlukla eski yığma yapılardan oluşmaktadır.

Balya, Balıkesir iline bağlı sınırlı nüfuslu bir dağ ilçesidir. Tarihi olarak madencilik (kurşun-çinko) faaliyetleriyle bilinen ilçe, sanayi sonrası dönemde kırsal bir kimlik kazanmıştır. Anakaya zemin üzerinde oturan merkez yapılar görece güvenliyken, vadi tabanlarındaki alüvyon dolgu alanlar orta düzey deprem büyütmesi riski taşımaktadır. Eski yığma yapıların çoğunluğu terk edilmiş ya da mevsimlik kullanıma bırakılmıştır; bu durum yapı güvenliği değerlendirmesini güçleştirmektedir. Balya'da kentsel dönüşüm ihtiyacı; nüfus azalması, mülk sahipliği belirsizliği ve düşük ekonomik kapasite nedeniyle kırsal yenileme programları çerçevesinde ele alınmalıdır.

Orta Risk – Bigadiç, Balıkesir ilinin iç kesiminde, bor madeni yatakları üzerinde konumlanmış bir sanayi ve tarım ilçesidir. Bor madenciliği faaliyetleri zemin stabilitesi üzerinde dolaylı etkiler yaratmaktadır. Genel sismik risk bölge ortalamasında olup yığma yapı stoğu önemli bir kırılganlık oluşturmaktadır.

Bigadiç, Türkiye'nin en önemli bor madeni yataklarından birinin üzerinde konumlanan, madencilik ve tarımın bir arada yaşandığı bir ilçedir. Yeraltı maden işletmeciliği zemin üzerinde titreşim ve boşluk oluşturma riski yaratmakta; bu durum özellikle işletme sahaları yakınındaki yapılar için ek bir güvenlik kaygısı doğurmaktadır. İlçe merkezinde 1960-1990 arası inşa edilmiş yığma ve erken dönem betonarme yapılar yaygındır. Bor madeni işçilerine yönelik inşa edilen lojman ve konut blokları, dönemin standartlarına göre inşa edilmiş olmakla birlikte, günümüz deprem yönetmeliğiyle kıyaslandığında güçlendirme ihtiyacı doğurmaktadır. Bigadiç'in kentsel dönüşüm sürecinde madencilik kaynaklı zemin etkileri ve işçi konutu dönüşümü birlikte planlanmalıdır.

Orta Risk – Burhaniye, Kuzey Ege kıyısında zeytin bağları arasında konumlanan tarihi bir ilçedir. Kıyı ve ova kesimlerindeki alüvyon zemin orta düzey deprem büyütmesi riski taşırken, zeytinlik yamaçlardaki kayalık zemin görece güvenlidir. İlçede tarihi yapı dokusu koruma gereksinimiyle yapısal güvenlik dengesi gözetilmelidir.

Burhaniye, Balıkesir iline bağlı Kuzey Ege kıyısında, Edremit Körfezi'nin güneyinde yer alan tarihsel bir zeytin ve turizm ilçesidir. İlçenin kıyı şeridinde Ören ve Güre tatil bölgeleri turistik potansiyeliyle öne çıkmaktadır. Merkez Burhaniye'de 1950-1985 arası inşa edilmiş çeşitli dönemlere ait betonarme yapılar mevcuttur. Ören ve Güre kıyı kesimlerinde yazlık konut stoğu yoğundur; bu yapılar kış döneminde bakımsız kalmakta ve yaşlı nüfusun yönetim kapasitesi sınırlıdır. Güre'deki jeotermal kaplıca tesisleri bölgeye katma değer sağlamakta, aynı zamanda zemin sıcaklık değişimleri üzerine dikkat çekmektedir. Tarihsel taş yapıların korunması ile deprem güvenliğinin sağlanması arasındaki denge, Burhaniye'deki kentsel dönüşüm planlamasının temel zorlukları arasındadır.

Orta Risk – Dursunbey, Balıkesir ilinin iç kesiminde dağlık bir coğrafyada yer almaktadır. Zemin büyük ölçüde sağlam temel kaya üzerinde olmakla birlikte, vadi tabanlarında alüvyon dolgu alanlar bulunmaktadır. Bölgede tarihsel deprem aktivitesi orta düzeydedir. Mevcut yığma ve erken dönem betonarme yapılar depreme karşı güçlendirme ihtiyacı taşımaktadır.

Dursunbey, Balıkesir ilinin güneydoğusunda, Uludağ'ın batı eteklerine uzanan dağlık arazide konumlanan küçük bir ilçedir. İlçenin topografyası engebeli olup zemin yapısı büyük ölçüde sağlam anakayadan oluşmaktadır. Ancak ilçe merkezi ve vadi tabanları alüvyon dolgu üzerindedir; bu kesimler orta düzey sismik büyütme riski taşımaktadır. Mevcut yapı stoku 1960-1990 yılları arasına ait yığma ve erken dönem betonarme yapılardan oluşmakta olup depreme karşı güçlendirme gerektirmektedir. Dursunbey'in kırsal ekonomisi, yenileme yatırımlarını geciktiren temel etken olmakla birlikte, çevresindeki orman ve yaylalara bağlı ekoturizm gelişimi yeni konut taleplerini beraberinde getirmektedir. Ekoturizm ve dağ konutu ihtiyacıyla örtüşen sağlıklı kentsel dönüşüm modeli bölge için kritik önem taşımaktadır.

Orta Risk – Gömeç, Edremit Körfezi kıyısında küçük ölçekli bir turizm ve tarım ilçesidir. Zemin büyük ölçüde stabil olmakla birlikte kıyı alüvyon alanları orta düzey sismik büyütme riski taşımaktadır. Mevcut yığma yapılar ve eski yazlık konutlar güçlendirme ihtiyacı doğurmaktadır.

Gömeç, Balıkesir iline bağlı Edremit Körfezi'nin güneyinde yer alan küçük bir ilçedir. Ayvalık ve Edremit arasında konumlanan Gömeç, zeytinlik kıyı şeridiyle öne çıkmaktadır. İlçenin kıyı alüvyon alanlarında orta düzey sismik büyütme riski mevcuttur; ancak bu risk bölgenin genel aktivitesiyle sınırlı kalmaktadır. Gömeç merkezi ve çevresindeki eski yapılar çoğunlukla yığma taş ve briket sistemlerden oluşmaktadır. Kıyıya yakın yazlık konut stoku da 1980-2000 arası dönemin yetersiz standartlarını yansıtmaktadır. Küçük ölçekli bu ilçede bireysel yapı bazında kentsel dönüşüm uygulamaları daha pratik bir çözüm sunmaktadır.

Orta Risk – Havran, Edremit Körfezi iç kesiminde zeytinlik alanlarla çevrili bir ilçedir. Zemin yapısı büyük ölçüde stabil olmakla birlikte vadi kesimlerinde alüvyon dolgu mevcuttur. Mevcut yığma ve eski betonarme yapılar depreme karşı güçlendirme ihtiyacı taşımaktadır.

Havran, Balıkesir iline bağlı Edremit Körfezi'nin güney iç kesiminde konumlanan bir zeytin ve tahıl ilçesidir. Coğrafi yapısı büyük ölçüde sağlam kayalık zemin üzerinde olmakla birlikte, ilçe merkezi ve vadi tabanları alüvyon dolgu içermektedir. Bu alüvyon kesimler orta düzey sismik büyütme riski taşımaktadır. Havran'da mevcut konut stoğu, 1960-1985 arası yığma ve briket yapılardan oluşmaktadır. Zeytinlik araziler içindeki tarım arazisi üzerine inşa edilmiş yapılar imar sorunlarını barındırmaktadır. İlçenin küçük ölçeği ve kırsal karakteri bireysel yapı bazında güçlendirme ve kentsel dönüşüm uygulamasını daha uygun kılmaktadır.

Orta Risk – İvrindi, Balıkesir ilinin güneydoğusunda dağlık arazide konumlanan küçük bir ilçedir. Zemin büyük ölçüde sağlam anakaya üzerinde olmakla birlikte, ilçe merkezinin vadi tabanındaki alüvyon alanlar orta düzey deprem büyütmesi riski taşımaktadır. Mevcut yapı stoku çoğunlukla eski yığma yapılardan oluşmaktadır.

İvrindi, Balıkesir iline bağlı, Soma-Balıkesir hattının güneydoğusunda dağlık arazide kurulmuş küçük bir ilçedir. İlçenin büyük bölümü sağlam kayalık zemin üzerinde yer almakta; ancak ilçe merkezi vadi tabanında alüvyon dolgu üzerinde konuşlanmaktadır. Bu vadi tabanı orta düzey sismik büyütme riski barındırmaktadır. İvrindi'nin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanmakta olup nüfus göç nedeniyle sürekli azalmaktadır. Mevcut konut stoku büyük ölçüde 1960-1985 yılları arasına ait yığma yapılardan oluşmaktadır. Terk edilmiş ve mevsimlik kullanılan yapılar güvenlik belirsizliği yaratmaktadır. Küçük ölçekli ve kırsal yapısı nedeniyle İvrindi'de toplu kentsel dönüşüm yerine bireysel güçlendirme ve yenileme modeli daha uygun görünmektedir.

Orta Risk – Kepsut, Balıkesir ilinin güneydoğusunda dağlık arazide konumlanan küçük bir ilçedir. Zemin büyük ölçüde sağlam anakaya üzerinde olmakla birlikte vadi tabanlarında alüvyon dolgu mevcuttur. Kepsut Gölü çevresindeki düzlük alanlar ise zemin büyütme riski taşımaktadır.

Kepsut, Balıkesir ilinin orta-güney kesiminde, Kepsut Ovası'nın kenarında konumlanan küçük bir tarım ilçesidir. İlçe merkezi alüvyon dolgu zemin üzerinde yer almakta; bu zemin tipi orta düzey sismik büyütme riski barındırmaktadır. Kepsut Gölü'ne yakın düzlük alanlar ise taban suyu yüksekliği nedeniyle ayrıca zemin stabilitesi sorunu yaşatabilmektedir. Mevcut konut stoğu büyük ölçüde 1960-1985 yıllarına ait yığma ve briket yapılardan oluşmaktadır. İlçenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalı olup nüfus göç yoluyla azalmaktadır. Kırsal karakteri nedeniyle bireysel kentsel dönüşüm uygulamaları toplu projelere kıyasla daha uygun bir model sunmaktadır.

Orta Risk – Manyas, Manyas Gölü kıyısında konumlanan bir tarım ve ekoturizm ilçesidir. Zemin büyük ölçüde alüvyon ve göl çökellerinden oluşmakta; bu zemin tipi orta düzey sismik büyütme riski taşımaktadır. Mevcut yapı stoku çoğunlukla eski yığma yapılardan oluşmaktadır.

Manyas, Balıkesir iline bağlı Manyas (Kuş) Gölü'nün güneydoğu kıyısında yer alan küçük bir tarım ilçesidir. İlçenin zemin yapısı, göl çökelleri ve alüvyon malzemenin birikmesiyle oluşmuştur; bu zemin tipi orta düzey sismik büyütme riski barındırmaktadır. Manyas Kuş Cenneti Milli Parkı ilçeye ekolojik turizm potansiyeli kazandırmaktadır. Ancak konut stoğunun büyük bölümü 1960-1985 arası inşa edilmiş yığma yapılardan oluşmaktadır. İlçede taban suyu yüksekliği sorunu bazı alanlarda temel güvenliğini olumsuz etkileyebilmektedir. Küçük ölçekli kırsal ilçe karakteri nedeniyle bireysel yapı bazında güçlendirme ve kentsel dönüşüm uygulamaları daha pratik bir seçenek sunmaktadır.

Orta Risk – Savaştepe, Balıkesir ilinin iç kesiminde zeytinlik ve tahıl arazileri arasında konumlanan küçük bir ilçedir. Zemin büyük ölçüde stabil olmakla birlikte ilçe merkezi alüvyon vadi tabanında yer almakta ve orta düzey sismik büyütme riski taşımaktadır. Mevcut yığma yapı stoku güçlendirme ihtiyacı doğurmaktadır.

Savaştepe, Balıkesir iline bağlı, Soma ilçesine yakın iç kesimde konumlanan küçük bir tarım ilçesidir. İlçe, coğrafi açıdan Edremit Körfezi iç hinterlandında yer almakta; zemin büyük ölçüde anakaya ve kolüvyon üzerinde olmakla birlikte vadi tabanlarında alüvyon dolgu mevcuttur. Mevcut konut stoğu ağırlıklı olarak 1960-1985 yıllarına ait tek ve iki katlı yığma yapılardan oluşmaktadır. Tarım ekonomisine dayalı nüfus yavaş da olsa göç yoluyla azalmaktadır. Kırsal yapısı nedeniyle bireysel kentsel dönüşüm uygulamaları daha uygun bir model sunmaktadır. Soma yakınlığı nedeniyle bölge, madencilik etkinliğinin dolaylı sismik ve çevresel etkilerini de değerlendirmelidir.

Orta Risk – Sındırgı, Balıkesir ilinin güneydoğusunda, Gediz Havzası'na yakın dağlık arazide konumlanan bir ilçedir. Zemin büyük ölçüde stabil olmakla birlikte ilçe merkezi vadi tabanındaki alüvyon dolgu üzerinde yer almaktadır. Mevcut yığma yapı stoku orta düzey sismik risk altındadır.

Sındırgı, Balıkesir iline bağlı güneydoğu köşesinde, Kütahya ve Manisa illerine yakın konumlanan orta ölçekli bir tarım ve hayvancılık ilçesidir. İlçe, Gediz Havzası'nın kuzey kenarına yakın topografyasıyla sağlam anakaya zemini üzerinde büyük ölçüde kurulmuştur. Ancak ilçe merkezi ve vadi tabanlarında alüvyon dolgu mevcuttur; bu kesimler orta düzey sismik büyütme riski taşımaktadır. Mevcut konut stoğu 1960-1990 yılları arasına ait yığma ve erken dönem betonarme yapılardan oluşmaktadır. Kaplıca turizmiyle öne çıkan Sındırgı, son yıllarda hafif bir nüfus artışı yaşamaktadır. Kentsel dönüşüm ihtiyacı özellikle merkez vadi tabanındaki eski yığma yapı bölgelerinde yoğunlaşmaktadır.